05•02•2023 Brugge [B] Tonarius (première)

Voor wie graag op langere termijn denkt, deze tip. Je kan met vroegboekkorting een ticketje kopen voor de première van een van onze nieuwe producties: Tonarius. Die maken we voor en in Concertgebouw Brugge. Februari 2023. Welkom!

Een tonarius (soms ook tonale) is een in de middeleeuwen regelmatig voorkomend (deel van een) manuscript, dat gezangen bevat voor de christelijke liturgie. De gezangen zijn geordend volgens de toonaarden van die tijd: de modi. Er zijn acht modi of ‘kerktoonaarden’. De karakteristieken van elke modus worden vooral bepaald door de verhouding tussen de rustnoot en de reciteernoot. De rustnoot — het woord zegt het — is waar het gezang tot rust komt, van waaruit het vertrekt, waar het op gebaseerd is. De reciteernoot is de centrale noot waarrond de expressieve actie meestal gebouwd is. Soms liggen deze twee polen ver uit elkaar, soms dicht bij elkaar. Dat onderscheid bepaalt of we in een open, heldere modus zingen, dan wel in een eerder gesloten, sombere modus. Het lijkt wat op het ‘majeur’ en ‘mineur’ van onze moderne muziekwereld, maar er zijn vier keer meer mogelijkheden. Bij wijze van spreken bestaan er dus vier majeure modi, en vier mineure modi. De vaktermen zijn respectievelijk ‘authentiek’ en ‘plagaal’.

In het project Tonarius doorloopt Psallentes de acht kerktoonaarden. Dat leidt vanzelf tot stemmingswisselingen. De eerste modus is een basismodus, en wordt vaak voor feestelijke gelegenheden gebruikt. De vierde modus wordt anderzijds met het lijden geassocieerd, dat is dan heel andere muziek. En zo heeft elke modus dus zijn eigen sfeer, die doorheen Tonarius verandert. We eindigen met de achtste modus, we eindigen dus ‘in mineur’… Maar wacht! Wat gebeurt er als we weer ‘van voren af aan’ beginnen? En ook: wat gebeurt er als we deze wisselende stemmingen ook proberen te tonen? Ze zichtbaar maken? Roffel roffel…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: