Search

Psallentes Plainchant & Polyphony

Beleef het manuscript

21-24•02•2017 The Road of Excess leads to the Palace of Wisdom

amsterdam_-_muziekgebouw_-_0408-psallentes-en-het-collectief-foto-jorge-royan

Voor wie het uit andere berichten nog niet had opgemaakt: de meisjes van Psallentes reizen deze week samen met de jongens van Het Collectief naar Maasmechelen, Brugge, Amsterdam en Antwerpen. En volgende maand ook naar Leuven. De repetities zijn bijna afgerond, dus we kunnen er spoedig tegenaan. Het gaat om de productie met de zeer welluidende officiële titel ‘The Road of Excess leads to the Palace of Wisdom’. Dat hebben we van William Blake, en we vonden het goed passen bij de muziek van zowel de twaalfde-eeuwse Hildegard von Bingen als de twintigste-eeuwse Galina Oestvolskaya. In deze productie, die we de roepnaam ‘Palace of Wisdom’ meegaven, brengen we de twee bijzondere dames samen. En je zal het geweten hebben.

We ontmoeten je graag op dinsdag, woensdag, donderdag of vrijdag. Merk ook op dat we op zondag 26 februari nogmaals te gast zijn bij AMUZ te Antwerpen, alwaar we live illustraties zingen bij een Engels gesproken lezing van Hildegard-specialiste Honey Meconi.

21 februari 2017 Maasmechelen (Leut)

22 februari 2017 Brugge, Concertgebouw

23 februari 2017 Amsterdam, Muziekgebouw aan ‘t IJ

24 februari 2017 Antwerpen, AMUZ

26 februari 2017 Lecture-Performance met Honey Meconi & Psallentes (Antwerpen, AMUZ)

16 maart 2017 Leuven, Predikherenkerk

Illustratie: Muziekgebouw aan ‘t IJ, Foto Jorge Royan

 

[CD] Hours of Hildegard — First Hour

first-hour-cover

Als je het in de winkel wil kopen, dan nog even geduld: ons nieuwste cd-tje met muziek van Hildegard von Bingen komt officieel uit op 24 maart 2017. Maar na afloop van elk van de concerten van de komende week (zie lijst onderaan) kun je ons nieuwste telgje alvast aanschaffen. Het is een ‘specialleke’, zoals we dat in Vlaanderen wel eens zeggen: de start (‘het eerste uur’) van een reeks van ongeveer 14 cd’s (sic) waarop het hele repertoire van de Dendermonde Codex van Hildegard von Bingen te horen zal zijn, in een trage, sobere, rustige, zorgvuldige uitvoering.

(Het is niet toevallig dat we net nu met dit grootse project van start gaan, maar daarover meer nieuws later deze week!)

[NL] De muziek van Hildegard von Bingen is ons slechts in twee bronnen overgeleverd. Eén ervan is het manuscript dat de Duitse mystica naar de monniken van Villers liet sturen en dat nu in de abdij van Dendermonde (België) wordt bewaard. Met dit album start het ensemble Psallentes, gespecialiseerd in gregoriaans, een integrale opname van de Dendermonde Codex. En ze doen dat zonder haast en zorgvuldig uitgewerkt: antifonen met hun psalmen, responsoria voorafgegaan door lezingen.

[FR] La musique de Hildegard de Bingen n’est préservée que grâce à deux sources. L’une est le manuscrit envoyé par la mystique allemande aux moines de l’abbaye de Villers et aujourd’hui conservé à l’abbaye de Termonde (Belgique). L’album de l’ensemble Psallentes, spécialisé en chant grégorien, constitue la première étape d’un projet visant à l’enregistrement intégral du Codex de Termonde. La démarche est posée et élaborée : des antiphones accompagnés de leurs psaumes, des réponses précédées de lectures.

[ENG] The music of Hildegard of Bingen has come down to us in only two sources. One of these is the manuscript that the German mystic had sent to the monks of Villers Abbey in Brabant. Today it is housed at the Abbey of Dendermonde (Belgium). This album by the Psallentes ensemble, specialized in plainchant, is the first part of planned complete recording of the Dendermonde Codex. And it is doing so hasteless and with the necessary context: antiphons followed by their corresponding psalms, responsories preceded by relevant readings.

Michaela Riener, solo

Sarah Abrams & Sarah Van Mol, duo

Sarah Abrams, Lieselot De Wilde, Lisa De Rijcke, Sarah Van Mol & Kerlijne Van Nevel, tutti

Hendrik Vanden Abeele, artistic director

Gratias agimus tibi: Hilde Vertommen (cover artwork), Kris Thielemans (album design), Bart Demuyt & staff at Alamire Foundation, Ann Kelders, Lynda Sayce (Alamire Digital Lab) and Dom Gerard, Abbot of the Dendermonde abbey.

21 februari 2017 Maasmechelen (Leut)

22 februari 2017 Brugge, Concertgebouw

23 februari 2017 Amsterdam, Muziekgebouw aan ‘t IJ

24 februari 2017 Antwerpen, AMUZ

26 februari 2017 Lecture-Performance met Honey Meconi & Psallentes (Antwerpen, AMUZ)

16 maart 2017 Leuven, Predikherenkerk

[PRESS] Hildegard en Galina op Radio 1

hildegard-op-de-radio

Op de Nederlandse Radio 1 was vandaag een interview te horen met Thea Derks, met het oog op ons verschijnen ter Muziekgebouw aan ‘t IJ te Amsterdam, samen met Het Collectief, volgende donderdag 23 februari. Je kunt het gesprek hier herbeluisteren (opgelet: mogelijk werkt deze link niet ten eeuwigen dage). Thea heeft het over Hildegard von Bingen en over Galina Oestvolskaya (met wie ze ooit min of meer een interview had). Er wordt ook heel even een Oestvolskaya beluisterd en een stukje Von Bingen. Dit laatste namen ze uit het Psallentes album URSULA11, dat inmiddels uitverkocht is. Maar er is goed nieuws wat Psallentes, Hildegard en cd’s betreft! Daarover spoedig meer!

Wie zich vragen stelt bij de titel die je boven het geluidsfragment-met-beeld ziet staan: ja inderdaad, Hildegard von Bingen heeft zich in haar geschriften op heel veel verschillende onderwerpen toegelegd, ook op het vrouwelijk orgasme.

Hier voor de volledigheid nog even de speellijst:

21 februari 2017 Maasmechelen (Leut)

22 februari 2017 Brugge, Concertgebouw

23 februari 2017 Amsterdam, Muziekgebouw aan ‘t IJ

24 februari 2017 Antwerpen, AMUZ

16 maart 2017 Leuven, Predikherenkerk

Hendrik Vanden Abeele, 17 februari 2017

[PRESS] 1000 jaar vrouwelijke componisten

img_1420-2

Vorige week (om precies te zijn: op 2 februari 2017) was er in het NRC Handelsblad een mooie reportage te lezen over duizend jaar vrouwelijke componisten. Aanleiding tot het artikel was ondermeer ons concert in het Muziekgebouw aan ‘t IJ te Amsterdam, op 23 februari. Daar gaan wij van Psallentes samen met Het Collectief namelijk (zeer tot ons genoegen) opnieuw aan de slag met Hildegard von Bingen en Galina Oestvolskaja.

Meer berichten daarover volgen nog, maar hier alvast het volledige speellijstje:

21 februari 2017 Maasmechelen (Leut)

22 februari 2017 Brugge, Concertgebouw (Hm, uitverkocht…)

23 februari 2017 Amsterdam, Muziekgebouw aan ‘t IJ

24 februari 2017 Antwerpen, AMUZ

16 maart 2017 Leuven, Predikherenkerk

Llibre Vermell ‘ingeblikt’

psallentes-zefiro-torna-llibre-vermell-hendrik-vanden-abeele

Enkele fijne dagjes te Antwerpen gehad, waar we (dat zijn: de mannen van Psallentes samen met Zefiro Torna) ter AMUZ het Llibre Vermell de Montserrat hebben opgenomen. Op de foto van links naar rechts: (een stukje van) Michiel Haspeslagh, Harry De Winde (opnametechniek), Manuela Bucher (vedel), Jurgen De bruyn (luiten) en (een stukje van) Conor Biggs. De gezichten staan zeer ernstig, maar het zijn geen donderwolken. Het is concentratie, overleg, afweging. Let op de hand-bij-de-mond-dus-aan-het-nadenken pose, vermoedelijk wegens fotograaf in de buurt.

Niet op de foto: Adriaan De Koster, Paul Schils (maar zie de foto hieronder, een typisch probleem: kapje van jasje veel te groot), Gunter Claessens, Pieter Coene, Philippe Souvagie, Jowan Merckx (doedelzak, blokfluiten, percussie) en Hendrik Vanden Abeele.

De cd wordt verwacht in de lente. Allen daarheen!

paul-schils-psallentes-hendrik-vanden-abeele-foto

 

 

22•01•2017 Schoten [B] Llibre Vermell de Montserrat

psallentes-en-zefiro-torna-llibre-schoten

Zondag 22 januari 2017 om 15u in de OLV-koningin-kerk te Schoten. Psallentes samen met Zefiro Torna met de mooiste melodietjes ooit: Llibre Vermell de Montserrat. Tickets hier.

O Virgo Splendens is, zoals het in het manuscript zelf genoteerd staat, een ‘antifoon met zachte harmonieën, toegewijd aan de Heilige Maagd Maria – een canon voor twee of drie stemmen’. De uitvoering van de canon is probleemloos: de tweede en de derde stem vertrekken nadat de eerste stem respectievelijk het eerste zinnetje en het tweede zinnetje achter de rug heeft. Op deze manier ontstaat inderdaad een ‘zachte harmonie’, een blend van klanken, bijna alsof we onnadenkend de witte toetsen van de piano door en tegenover elkaar gebruiken.

Stella Splendens is een virelai voor twee stemmen. De virelai was een van de meest voorkomende middeleeuwse dichtvormen. Een eenvoudige structuur, meestal met slechts twee rijmklanken. Volgens het manuscript wordt het gezang begeleid door een rondedans (of omgekeerd natuurlijk). De twee stemmen hebben ongeveer dezelfde tessituur, waardoor ze mekaar voortdurend kruisen.

Laudemus Virginem & Splendens Ceptigera zijn twee korte canons, die vroeger al eens als twee afzonderlijke stukken beschouwd werden, maar waarvan men nu veronderstelt dat ze wel degelijk samen uitgevoerd dienen te worden.

Los Set Gotxs Recomptarem is een ballade in de volkstaal (het Catalaans), met een refrein in het Latijn. Elk van de strofen bezingt één van de zogenaamde Zeven Vreugden van Maria (pendanten van de Zeven Smarten). Het is niet duidelijk of de eerste ‘Vreugde’ (de Annunciatie) aan bod komt in de eerste strofe. De eventuele afwezigheid ervan wordt mogelijk gecompenseerd door de woorden van het refrein, genomen uit Lucas 1,28 (Ave Maria, Gratia plena, Dominus tecum, Virgo serena).

Cuncti Simus is opnieuw een virelai, deze keer eenstemmig. Het is een parafrase op de woorden van de engel Gabriël aan Maria. De woorden ‘Ave Maria’ vormen de opvallende kern van het hele stuk.

Mariam Matrem is ook een virelai, voor drie stemmen. Met deze meerstemmigheid komt het aardig in de buurt van typische Ars Nova composities uit het veertiende-eeuwse Frankrijk. Mogelijk is deze vorm via het pauselijk hof te Avignon met bepaalde zangers naar het hof van Aragon afgezakt. Het is, samen met het Virgo splendens, het enige stuk in het Llibre Vermell waarin geen of vrijwel geen volkse invloeden te herkennen zijn.

Inperaryritz & Verges Ses Par is een tweestemmig lied in het Occitaans (verschillende tekst per stem), net zoals het Mariam Matrem verwant aan de Franse Ars Nova. Het is melodisch erg sierlijk en vloeiend. Het is een grote lofzang op Maria, die met allerlei epithetons bejubeld wordt (flor de les flors, mare de Dieu, Estel de mar…).

Ad Mortem Festinamus is het laatste gezang in deze kleine verzameling. Het is een Virelai, eenstemmig, in negen strofen. Het is het enige gezang dat niet aan de Maagd is toegewijd, maar aan de dood en het ascetisch verzaken aan ‘de wereld’.

Hendrik Vanden Abeele

22•01•2017 Wijnegem [B] Llibre Vermell de Montserrat

Zondag 22 januari 2017 om 11u in het Annuntia-instituut te Wijnegem. Psallentes samen met Zefiro Torna met een zonnig zuiders zomers programma: Llibre Vermell de Montserrat. Tickets hier.

Het is avond. Een zachte zomeravond in het veertiende­-eeuwse Catalonië. Een kleine groep pelgrims rust uit, zittend tegen de kerkmuur van de abdij van Montserrat. Zij komen van ver. Ze hebben een lange reis gemaakt om hier de beroemde Zwarte Madonna te aanbidden. In de nabijheid van de Maria met het Kind verwachten deze bedevaarders verlichting, vergeving, zuivering, inspiratie, een nieuw begin.

Sommige pelgrims houden er ter plekke al gauw liederlijke gewoontes op na. Ze drinken, maken veel lawaai, ze dansen wild. Na de lange tocht moeten zij stoom afblazen. Maar niet deze rustige pelgrims tegen de kerkmuur. Zij genieten van het samenzijn. Ook zij willen ‘liederlijk’ zijn, maar dan heel anders: om de avond door te brengen, zingen ze samen liederen voor de Madonna. Ze kennen deze klassiekers door en door. Het O virgo splendens kunnen we in driedubbel canon zingen, zeggen ze. En het Los set gotxs zullen we in onze taal zingen, niet in het Latijn. We sommen de Zeven Vreugden van Maria op. En in het Ad mortem festinamus buigen we ons over onze dwalingen en de dood. Het zijn beroemde liederen en de monniken van de abdij hebben ze ook netjes opgeschreven in een boekje, als wilden ze zeggen: “Deze liederen en geen andere”. Psallentes en Zefiro Torna hebben het rode boekje nog eens opengedaan.

 

Frans Mariman

frans-mariman-te-heverlee-foto-hendrik-elie-vanden-abeele

Zopas bereikt ons het bericht dat Frans Mariman is overleden. Dat is beslist het droevigste nieuws in lange tijd. Hij was een van de grootste gregoriaans-kenners van ons taalgebied en ver daarbuiten — een bijzonder erudiet man. Als dirigent kon hij soms erg streng zijn, zelden echt tevreden, in de eerste plaats over zichzelf. Maar hij lachte ook graag en had een buitengewone interesse in andere mensen.

Ik ben aan hem veel verschuldigd. Op het vlak van het gregoriaans was hij, samen met Roger Deruwe, een soort ‘geestelijke vader’. Frans, ik ga je erg missen.

Wij leven mee met de nabestaanden en wensen hen veel moed in deze trieste dagen.

Hendrik Vanden Abeele, 22 december 2016

PS Sorry, Frans, ik kon geen betere foto van jou vinden. Maar de foto toont je wel zoals je was: met gregoriaans bezig, en in volle toewijding.

Update: hieronder ook een foto, ons bezorgd door Katarina Velghe (zie comments).

frans-en-lucia

Gebeurtenissen 2017

wo 21 apr 2004 10:59

Zopas werd onder de tab ‘Events 2017’ (hierboven) een eerste activiteitenkalender van Psallentes gepubliceerd voor het jaar 2017. Men neme er kennis van! De informatie is voorlopig nog minimaal. We doen ons best om tijdig meer details bekend te maken.

2017 dient zich alvast aan als een heel mooi gevuld jaar, met nu al 55 activiteiten — en er komen er nog.

In januari en februari werken we samen met Zefiro Torna aan enkele concerten en een cd-opname rond het beroemde Llibre Vermell de Montserrat. Het rode boekje uit het Catalaans klooster bevat onsterfelijke melodietjes — we noemen ze graag ‘deuntjes’ — die over Maria gaan, en over de pelgrims naar Montserrat.

In februari en maart werken we opnieuw samen met Het Collectief. In 2016 ging onze productie The Road of Excess leads to the Palace of Wisdom in première, voor Bozar in Brussel. Nu wordt die productie hernomen op verschillende plaatsen in Vlaanderen en Nederland. De heftige muziek van Galina Oestvolskaja wordt geconfronteerd met de extatische muziek van Hildegard von Bingen. Geen makkelijk programma — voor de luisteraar noch voor de uitvoerder — maar zoals Herman De Coninck het ooit zei: ‘wat geen moeite kost, is het vaak ook niet waard’.

Ter gelegenheid van deze productie hebben we ook een samenwerking op het programma met de eminente Hildegard-kenner Honey Meconi. Met haar presenteren we een lecture performance in opdracht van AMUZ te Antwerpen. Bij die gelegenheid komt ook een nieuwe cd uit, onder de titel ‘Hours of Hildegard: First Hour’, met ondermeer Michaela Riener in de rol van Hildegard von Bingen.

Ook in die eerste maanden van het jaar gaan we muziek opnemen uit het zogenaamd Salzinnes Antiphonal. Aan dat antifonarium uit Salzinnes (bij Namen, een klooster waarvan nu nog slechts enkele stenen overblijven) hangt een mooi en lang verhaal vast, dat in de korte versie hierop neerkomt: in Halifax, Canada, zijn ze terecht trots op het bezit van dat antifonarium, en ze besloten er een tentoonstelling aan te wijden. De Psallentes dames zijn het zingende gezicht van die tentoonstelling. In het voorjaar zijn we er al met een lezing en een workshop, en in het najaar gaan we ter plekke uit het antifonarium concerteren.

Nog maar heel recent was ondergetekende het magnifieke voorrecht verleend een blik te gaan werpen in de restauratie-ateliers van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten te Antwerpen, waar de Memling-panelen met de zegenende Christus en musicerende engelen de finishing touch van een broodnodige restauratie krijgen. Rond Memling zetten we vanaf 2017 een groots project op, onder de titel TO MEMLING (‘aan Memling’, inderdaad, maar ook als werkwoord ‘Memlingen’). Een eerste episode van dat grootste project presenteren we in maart en mei, in samenwerking met Oltremontano.

Tussendoor, en gedurende het hele jaar, is ondergetekende ook weer actief als lesgever Oude Muziek bij onze favoriete kunsteducatieve organisatie Amarant. Lezingen rond muziek in de vroege middeleeuwen, rond muziek tijdens reformatie en contra-reformatie, en een lange reeks rond de muziek van de middeleeuwen.

Voor de Nederlandse Bachvereniging gaan we in april de Goede Week van enige toepasselijke intensiteit voorzien door in Naarden lamentaties te gaan zingen, met aanverwante antifonen, psalmen en responsoria. Ook gaan we er onze uitgepuurde versie van de boetepsalm Miserere mei van Josquin Desprez laten horen.

In april starten we dan een andere grote reeks, onder de titel THE SANCTUARY. Al dat Engels, zullen sommigen misschien denken. Wel, Engels is het nieuwe Latijn, toch? Maar vooral: soms zegt een woord in een andere taal iets wat je in je eigen taal niet goed of minder goed kan uitdrukken. In dit geval gaat THE SANCTUARY zowel over de verzameling Sanctus-gerelateerde muziek die we willen aanleggen, als over ‘to seek sanctuary’ — op zoek zijn naar een toevluchtsoord. En dat is letterlijk te nemen: we willen kijken hoe vluchtelingen (in de breedste zin van het woord) onze ‘Westerse’ oude muziek ervaren. Een eerste episode van THE SANCTUARY legt zich op de muziek van De Rore toe (met aanverwanten zoals Desprez en Willaert), een tweede episode gaat aan de slag met De Monte (en aanverwanten zoals Byrd). Voor die tweede episode gaan we weer een andere samenwerking aan, in dit geval met de spectaculaire Amsterdamse blokfluitengroep The Royal Wind Music.

Een andere nieuwe productie gaat zich, in opvolging van ons ouder project ‘Koningskind’, op teksten van Hadewijch toeleggen, en op de manier waarop die teksten op muziek gezongen kunnen worden. Dat wordt een buitenbeentje! (Twee zinnen geleden vier keer ‘op’ geschreven — dat is wellicht omdat ik in mijn jeugd eens naar ‘Up with people’ ben gaan kijken.)

Alsof dat alles nog niet genoeg is, gaan we in 2017 ook van start met weer een ander groot project, deze keer met een Latijnse titel: PSALLAMUS. Laat ons psalmen zingen, is de vertaling daarvan, en dat nemen we dan letterlijk. We doen dat psalmenzingen trouwens niet alleen in het Latijn, maar ook in het Nederlands: we gaan de Souterliedekens van Clemens non Papa exploreren. Er zijn er (meer dan) honderdvijftig, dus ook dit project kan wel enige jaren duren — in het slechtste geval honderdvijftig jaar.

Ten slotte zijn we blij hier alvast aan te kondigen dat we van plan zijn voor het eerst in onze geschiedenis een ‘Dag van Psallentes’ te organiseren, onder de werktitel ‘Met de groeten van Psallentes’. Wat dat wordt, dat is aan het eind van 2016 ons best bewaarde geheim. Kom af en toe hier op psallentes.be eens checken hoe het precies zit met die plannen.

Samengevat: Psallentes rocks. Of in ‘t schoon Vlaams: Psallentes zindert.

Hendrik Elie Vanden Abeele, artistiek directeur Psallentes, december 2016

PS En ik vergat natuurlijk te vermelden dat 2017 ook nog, als het goed is, de release zou moeten zien van de dvd Liquescens (langverwacht), en van de cd’s Mater Dolorosa en Sacrosancta Walburga.

PPSS En ik wens iedere lezer van psallentes.be in naam van mezelf, van mijn medewerkers, van mijn Raad van Bestuur en van mijn zangers en zangeressen van harte een gelukkig, mooi en gezond 2017.

 

[CD] L’Abbé Liszt Release

abbe-liszt-cover

[NL]

Joris Verdin bespeelt zowel het harmonium, als orgels te Nancy (Frankrijk) en Bergen op Zoom (Nederland) in deze unieke dubbel-cd met religieuze muziek van Franz Liszt (1811-1886). Van zachtheid en intimiteit over bedwelmende harmonieën en charmante melodieën tot absolute grandeur: Liszt gaat voluit. Met de hulp van topsolisten en de fijne stemmen van Psallentes is dit meer dan twee uur lang puur genot, op z’n negentiende-eeuws.

[FR]

Joris Verdin nous offre un double CD unique, enregistré sur harmonium et orgues à Nancy (France) et Bergen op Zoom (Pays-Bas), et consacré à la musique religieuse de Franz Liszt (1811-1886). On y découvre Liszt dans toute sa splendeur : douceur et intimité, harmonies enivrantes et mélodies charmantes, grandeur absolue. Deux heures de pur plaisir, façon XIXe siècle, à savourer en compagnie de solistes d’exception et des voix divines de l’ensemble Psallentes.

[ENG]

Joris Verdin plays both the harmonium and the organ in Nancy (France) and Bergen op Zoom (Netherlands) on this unique double CD of religious music by Franz Liszt (1811-1886). From sweet intimacy through intoxicating harmonies and charming melodies to sheer grandeur: Liszt has it all. With the help of top soloists and the fine voices of Psallentes, this is more than two hours of sheer pleasure, nineteenth-century style.

Abbé Liszt

Joris Verdin organ, harmonium

Françoise Masset, soprano

Guido de Neve, violin

Aurélie Guerreiro Viegas, harp

Psallentes: Sarah Abrams, Katelijne Boon, Lieselot De Wilde, Kristien Nijs, Rozelien Nys, An Smets, Marina Smolders, Barbara Somers, Rein Van Bree, Sarah Van Mol, Veerle Van Roosbroeck & Renate Weytjens, voices

Hendrik Vanden Abeele, artistic director

Recording supervisors Annelies Focquaert (Nancy)

& Hendrik Vanden Abeele (Bergen op Zoom)

Sound engineer Harry De Winde

Album design Kris Thielemans

[PRESS] ‘este extraordinario concierto’

15380443_10211416840406134_6550989183569618662_n

Hoe is je Spaans? Test het met onderstaande link naar het nummer 324 van het muziek-tijdschrift Scherzo. Wat fijn te lezen dat recensent José Antonio Cantón woorden van lof en bewondering tekort komt om de ervaring te beschrijven die hij had toen hij de zes zangeressen van Psallentes hoorde zingen. Het ervaren van de grootsheid van het gregoriaans in al zijn expressieve puurheid was een privilege voor de toehoorders en een genot voor de musicoloog (‘un privilegio para el oyente y un gozo para el musicólogo, que pueden apreciar la grandeza del canto llano desde una sobrecogedora pureza expresiva’). Hm, ja, mijn Spaans is ook van meer dan twintig jaar geleden hé. Dat prachtige woordje ‘sobrecogedora’ heb ik niet eens vertaald, en misschien is het wel de kern van de zin. Het is zoiets als ‘verrassend’ en ‘aangrijpend’, zelfs ‘angstaanjagend’ — maar we verkiezen uiteraard de eerste twee mogelijkheden.

En nog van die dingen dus (lees meer hier), met als besluit dat dit in de twintigjarige geschiedenis van het Festival de Música Antigua Úbeda y Baeza tot de memorabelste concerten mag gerekend worden (‘este extraordinario concierto, que se instala con mérito propio entre los memorables en la historia del Festival’). Nou!

Hendrik Vanden Abeele, 7 december 2017

Foto: Scherzo.

Baeza heen en terug

psallentes-baeza-2016

Fijn tripje gehad naar Baeza (in de Andalusische provincie Jaén). Zes zangeressen van Psallentes zongen er op een bijzondere plek: het ‘Auditorio de las Ruinas de San Francisco’.

We hebben weer eens aan den lijve kunnen ondervinden hoe graag Spanjaarden naar vocale muziek luisteren, hoezeer ze het gregoriaans en de polyfonie weten te waarderen, en dat ze net als vijfhonderd jaar geleden ook nu nog zangers uit de Lage Landen een warm hart toedragen. Zalig!

We waren voor de nacht te gast op één van de jongste universiteiten van Europa (gesticht in 1990) — zie foto. Van links naar rechts waren de zangeressen van dienst: Kerlijne Van Nevel, Barbara Somers, Marina Smolders, Lieselot De Wilde, Amélie Renglet en Astrid Stockman. Leuk detail: (minstens) één van deze zangeressen is zwanger, rara de welke?

Foto Hendrik Vanden Abeele, Baeza, 6 december 2016.

PS De Sint? Niet gezien. Die was vermoedelijk elders in Europa aan het werk.

05•12•2016 Baeza [ESP] Beghinae in cantu instructae

image_182088_jpeg_800x600_q85

Baeza, Auditorio di San Francisco, Lunes 5/12/2016, 20.30h

Los beguinajes son un fenómeno único en los Países Bajos. Las primeras comunidades deestas devotas mujeres se fundaron en el siglo XIII y se extendieron rápidamente por unaregión que comprendía los Países Bajos, el norte de Francia, Alemania y Suiza. Un beguinaje típico del sur de los Países Bajos consistía en un patio en torno al que se disponían peque-ñas casas. A menudo estaban rodeadas por un muro y separadas de la propia ciudad a laque se accedía por una o dos puertas. La música jugaba un importante papel en la vidacotidiana de estas comunidades. Cantar y tocar era la primera de las tareas en la iglesia oen la capilla, así como en las procesiones en las que las beguinas participaban. Fuera ya deesta función en la iglesia, las beguinas podían interpretar canciones devotas en ciertas oca-siones. La música está presente también en su educación. El programa vocal que se presenta es originario, tanto como composición musical comoen las fuentes de su conservación, de los beguinajes de Ámsterdam, Brujas, Mechelen y Turnhout. La elección del repertorio es una síntesis de los temas más importantes en lavida de las beguinas. Eran especialmente destacadas aquellas canciones que cantaban estasmujeres en honor de las santas. Unos cuantos beguinajes tenían a María como patrona, por ejemplo Bruselas y Hoogstraten, pero otras santas eran asimismo muy veneradas, como esel caso de María Magdalena, Úrsula y las 11.000 vírgenes. La más popular, sin duda, eraCatherine de Alexandria, patrona de los beguinajes de Diest, Hasselt y Mechelen, entreotros. A partir del siglo XVII, una santa poco conocida, Begga, se convirtió en una de laspatronas más importantes de las beguinas (quizá por el parecido del nombre) y para ellase compusieron y cantaron canciones tanto en lengua vernácula como en latín. Entre loseruditos de esa época, lógicamente, se desarrolló una fuerte polémica sobre si se debíaconsiderar a Begga como la fundadora de los beguinajes. Aparte de todo este culto a los santos, las beguinas tenían también una especial inclinacióna la liturgia del Corpus Christi. En esta misma línea, a partir del siglo XIII floreció la vene-ración al Santísimo Sacramento y las beguinas jugaron un papel principal en la expansiónde esta adoración mística. En este contexto, las beguinas de Mechelen cantaban polifoníasimple a tres voces. En Brujas, las beguinas formaron un grupo muy apreciado en la granprocesión de la Sangre Sagrada; dos importantes manuscritos lo testifican. Con su músicay sus cánticos, estas devotas mujeres estaban en la vanguardia de la evolución del misticis-mo y de la devoción. Como consecuencia, contribuyeron al enriquecimiento de nuestra herencia musical.

[°°] B-Gu Ms 15 Antiphonary Walkthrough #069 f34

In this episode:
– Matins of Holy Innocents
– short responsories, but with some long melismas
– the story about Herod and 144.000 boys killed

Hendrik Vanden Abeele, artistic director of chant group Psallentes, with a project in which he walks & talks you through each and every page of a 1481 antiphonary from Ghent (B-Gu Ms 15).

[°°] B-Gu Ms 15 Antiphonary Walkthrough #068 f33v

In this episode:
– Matins of Holy Innocents
– some amended words
– long melisma on ECce
– antiphon connected with cantica

Hendrik Vanden Abeele, artistic director of chant group Psallentes, with a project in which he walks & talks you through each and every page of a 1481 antiphonary from Ghent (B-Gu Ms 15).

 

 

Bad Hair Day

Josquin Desprez – Proch dolor

Psallentes
dir. Hendrik Vanden Abeele
live recording with Sarah Van Mol, solo
and the voices of
Sarah Abrams, Veerle Van Roosbroeck, Rob Cuppens, Rozelien Nys, Michaela Riener, Soetkin Baptist, Christopher Kale, Bart Uvyn, Reinhard Andries, Joris Derder, Laurens Alexander Wyns, Hendrik Vanden Abeele

Leuven, 9/5/2015
Sound engineer Jo Cops

Proch dolor
Josquin Desprez (1450/55-1521)

Proch dolor, amissum terris Germanica turba
Magnanimum regem defleat
ille jacet
Atque ruit subito preclara Cesaris astrum
Vulnere non maior nunc dolor esse potest,
Fortia stelliferi pandantur lumina caeli
Excipiat magnum calico turma virum.

Pie Jesu Domine, dona ei requiem.

Ah grief, may the German throng bear away
That great-hearted king now lost. He lies dead
And suddenly that bright star of the Caesars is fallen.
Now can there be no greater grief than this wound.
Let the mighty lights of the starry sky unfold.
Let the Heavenly host receive that great man.

Sweet Lord Jesus, grant him rest.

O smart! Het Duitse volk treurt om hun groothartige koning,
die aan het land ontrukt is.
Dood ligt hij daar, en de heldere ster van de keizer is neergestort.
Niets kan nu meer pijn doen dan deze wonde.
De sterke deuren van de sterrenhemel mogen zich openen.
Moge de grote man door de hemelscharen ontvangen worden.

Zachtmoedige Heer Jezus, geef hem de rust.

01•12•2016 Moregem [B] Beghinae met een vleugje Triptycha

psallentes-te-moregem-foto-hendrik-vanden-abeele

Op donderdag 1 december 2016 zijn we te gast in het stemmige kerkje van Moregem. We zingen er uit ons Beghinae-programma, aangevuld met enkele muzikale drieluiken uit Triptycha. Begijnen dus, in aanbidding van Maria, heiligen, en het Lam Gods. Als toemaatje gaat vertel-veterane Tine Ruysschaert het fameuze Symforosa-boekje van Felix Timmermans voorlezen. Een bijzondere avond dus, op een bijzondere plek.

Opgelet: het concert begint om 19u. De organisator zegt het volgende: “De bijdrage voor dit uitzonderlijke artistieke evenement bedraagt €20 per persoon. Na de voorstelling is er een receptie met wijn, bieren, frisdranken, minerale waters, en belegde broodjes in het nabijgelegen restaurant De Vierschaar. De bijdrage hiervoor bedraagt €15 per persoon. Wij verzoeken u op voorhand in te schrijven door overschrijving van de bijdrage(n) op rekening nummer BE17 4765 1424 8121 van de Orde van Sint Jan Hospitaalridders, met vermelding aantal personen, inschrijving concert en/of receptie, ten laatste op 25 november 2016.”

Noot: met ditzelfde programma trekken we enkele dagen later naar het festival van Baeza (Spanje).

15•10•2016 Rixensart [B] Fragmenten uit Ordo Virtutum

Walburga Psallentes Hendrik Vanden Abeele

Zaterdag 15 oktober 2016 is Psallentes in vrouwelijke gedaante te gast op het ‘Festival de Musiques Liturgiques au Monastère de l’Alliance’ te Rixensart. We zingen er een kort concert met fragmenten uit Hildegard von Bingen’s Ordo Virtutum. Er zijn die dag tussen 18u en 23u ook andere concerten — Psallentes sluit er de dag.

 

Blog at WordPress.com.

Up ↑