Aangesingeld

We zijn er (bijna) klaar voor. De blauwe zaal van deSingel, en andere ruimtes alhier, zijn in gereedheid gebracht voor de Eersteklasconcerten van Musica en Psallentes. We verwachten deze week weer bijna duizend kinderen voor anderhalf uur muzische belevenis. Vrolik en blij!

Eersteklasconcerten @ Concertgebouw Brugge

Psallentes Eersteklasconcerten Brugge Concertgebouw 2019

Deze week hebben meer dan duizend kinderen te Brugge, in het Concertgebouw, de zogenaamde Eersteklasconcerten beleefd. Tientallen klassen van het eerste leerjaar kwamen drie maal drie parcours met telkens drie workshops annex concertjes volgen, begeleid door docenten van Musica en zangers en zangeressen van Psallentes. We zijn blij en trots dat we dit hebben kunnen doen — en volgende week hetzelfde in deSingel te Antwerpen.

We hebben vastgesteld dat alle kinderen willen zingen. Als het even kan uit volle borst. Maar volgens ons krijgen ze er niet genoeg gelegenheid toe. Hoog tijd dus voor een campagne. In mijn jeugd had je alvast ‘melk moet, melk doet je goed’ — we weten nu wel zeker dat dat eigenlijk helemaal niet zo is. Daarom, met veel overtuiging, deze nieuwe campagne: ‘zingen moet, zingen doet je goed’! En ook: ‘drie glazen zelfgemaakte muziek per dag’! En misschien ook iets met een zingsnor of zo?

Tekst en foto Hendrik Elie Vanden Abeele Traen

 

2019 in het goud

Psallentes 2019 in het Goud Evenementen Hendrik Vanden Abeele

Zopas is, ten behoeve van de verwoede Psallentes-volger, de lijst ‘Events 2019‘ verschenen, op de pagina met diezelfde naam, hier op deze site. 2019 is om verschillende redenen een bijzonder jaar, al was het maar omdat we ons voornemen — zoals ook deze Antwerpse dame in de Berchemse ‘Iedereen-Klassiek’-straat dat doet — dit jaar voor ‘nul propjes zilverpapier’ te gaan. We gaan gewoon resoluut voor goud!

Het wordt een jaar van ontwikkeling, cd-releases, cd-opnames en filmopnames, naast een grote reeks ‘Eersteklasconcerten’ (in samenwerking met Musica) en enige andere engagementen in vooral Vlaanderen, maar bijvoorbeeld ook in Wallonië en Spanje. Over sommige evenementen kunnen we nog niet veel of zelfs geen informatie geven. Hou daarom die bewuste pagina in het oog — er staat nog een en ander op stapel, maar we kunnen daarover nu nog niet alles prijsgeven. Opnieuw staan er ook samenwerkingen op het programma, zoals met Zefiro Torna (herneming) en Oltremontano (nieuwe productie).

En om zeer cryptisch te besluiten: in de tweede helft van 2019 plannen we iets te doen wat mogelijk nog geen ensemble oude muziek ons voordeed. Spannend? Wait and see!

Hendrik Elie Vanden Abeele, artistiek en zakelijk directeur Psallentes, 7 februari 2019

Zing die Arabo-Andalusische zang

al-karavan

Hier even een gastoptreden van Amarant: zij ondersteunen (en organiseren mee) een initiatief dat de traditie van de ‘Arabo-Andalusische zang’ wil vrijwaren. Dit gebeurt onder leiding van de Antwerpse Belgisch/Marokkaanse zangeres Laïla Amezian. Toelichting en concrete informatie hieronder. Let wel: Psallentes is hier op geen enkele manier in betrokken. Maar als het erom gaat mensen te doen zingen, dan springen we meteen op tafel:

“De orale traditie verspreidt zich over de wereld van generatie op generatie. Zo zongen hier in België de Marokkaanse immigranten van de eerste generatie vaak traditionele liederen om ze zeker niet te vergeten en zo de band met het moederland levend te houden. Die traditie gaat echter langzaam maar zeker verloren. Om dit belangrijke erfgoed nieuw leven in te blazen, stelt Al-Karavan een koor samen van vrouwen en mannen uit diverse culturen die aan het werk gaan met Arabo-Andalusische zang. Na de repetities krijg je de kans je zangkunst te laten horen, begeleid door professionele muzikanten, tijdens een optreden in Gent in de Centrale en in Le Senghor in Brussel.

Onder leiding van Laïla Amezian (her)interpreteer je liederen uit het Arabo-Andalusische repertoire gezongen in het klassiek Arabisch en in het ‘Darrija’, een Marokkaans dialect.

Deze liederen worden traditioneel in unisono gezongen en bevatten een rijke poëzie. Ze gaan zowel over de liefde, het dagelijkse leven als het universum, maar ze zijn steeds doordrongen van mystiek.

We behouden de traditionele kenmerken van de liederen: de herhaling, het bezwerende karakter, vraag en antwoord, de klaagzang en trance-ritmes.  Maar we voegen de meerstemmigheid toe, een techniek die niet bestaat in de traditionele Maghrebijnse muziek. Hierdoor krijgen de liederen een heel andere en totaal nieuwe sonoriteit.

Je hoeft geen kennis van muziek noch van de Arabische taal te hebben. De liederen leer je aan op het gehoor (zonder partituur) en de teksten leer je fonetisch aan.”

Je neemt gratis deel en er zijn een achttal repetities (in De Centrale, Gent) en dus ook een paar concerten. Meer concrete informatie hier. Snel inschrijven, want de reeks start al op 14 februari.

24•01•2019 Antwerpen [B] Lieve Suster

psallentes op ucsia 2019

Vandaag was Psallentes te gast op het UCSIA: Universitair Centrum Sint-Ignatius Antwerpen. Zoals ze het zelf zeggen: “UCSIA wil bijdragen tot meer sociale rechtvaardigheid en een betere samenleving door onderwijs, maatschappelijke dienstverlening en academisch onderzoek.” Mooi programma, lijkt ons! Het UCSIA werd “opgericht door leden van de Sociëteit van Jezus en van de vroegere UFSIA met het doel in de Antwerpse regio de traditie verder te zetten van een Jezuïtisch universitair project.” Dit alles overigens in de context van de in 2002 uit drie instellingen gevormde Universiteit Antwerpen, een pluralistisch project.

Met het oog op het nieuwe jaar presenteerden we in de stemmige Sint-Ignatiuskapel (op de foto midden-rechts onder) het speciaal voor de gelegenheid samengestelde programma ‘Lieve Suster’, met Ruusbroecliederen, een lied van Hadewijch, twee Souterliedekens, een Magnificat van Clemens non Papa en een elevatiemotet van Josquin Desprez. Schoon muziek voor schone mensen van de schone stad Antwerpen — en er werd zelfs een streepje meegezongen.

Zangeressen van dienst waren van binnen naar buiten links en rechts afwisselend Sarah Abrams, Barbara Somers, Veerle Van Roosbroeck, Elisabeth Colson, Amélie Renglet en Kerlijne Van Nevel. Keurploeg, keurige ploeg, kleurig gezongen, niets verwrongen.

Foto en tekst Hendrik Elie Vanden Abeele Traen

Noot: dit concert kon niet op voorhand op onze site worden aangekondigd, omdat het een privé-aangelegenheid was. Aansluitend op het concert was er ook de Nieuwjaarsreceptie van het UCSIA.

Persoonlijke noot (HVdA): “In mijn hoofd heb ik dit concert opgedragen aan mijn in 2001 overleden broer Ignace — vermits we in de Sint-Ignatiuskapel waren. Hij was bij overlijden net geen 39 jaar.”

En nog een andere persoonlijke noot: toch crazy dat je wandelend door Antwerpen ineens tegen een faculteit van de KU Leuven aanloopt. Ik zou zeggen: Antwerpen heeft al een universiteit, dus Leuven go home. Maar de wegen van Raden van Bestuur en hun voorzitters zijn ondoorgrondelijk hé. Een gewone sterveling snapt daar allemaal niet veel van.

Muziekspijbelaartjes te Alden Biesen

psallentes eersteklasconcerten alden biesen 2019

We hebben er flink wat voorbereiding aan gehad, maar vandaag was het dan zover: in samenwerking met Musica hebben we te Alden Biesen de avant-première gerealiseerd van de ‘Eersteklasconcerten’.

Dat is wat het zegt: eersteklas muziek (in ons geval: gregoriaans, Hildegard von Bingen, Ruusbroecliederen, Souterliedekens, en polyfonie van Clemens non Papa) voor een eersteklas publiek. Eersteklas? Ja: eerste klas, het eerste leerjaar!

Een paar honderd kinderen stapten ons parcours af, en werden ter beluistering en beleving van onze muziek door Musica-docenten netjes ‘ingezeept’ met telkens een mini-workshop. Het was een zalige dag: die kinderen van omtrent zes jaar, die zijn zo open, eerlijk en direct — je vraagt je af waar precies op weg naar volwassenheid die kwaliteit verloren gaat.

Ik heb het gevoel dat het woord van het jaar 2019 ‘klimaatspijbelaar’ wordt — dat op zich is al een verdienste van Anuna en Kyra. Maar in onze hoofden wordt het woord van het jaar misschien wel ‘muziekspijbelaartjes’, want die kindertjes van vandaag hebben hun gewone lessen verlaten om op de prachtige site van Alden Biesen muziek te komen beleven die ze zeker niet elke dag te horen krijgen. Meer van dat!

(In maart doen we deze Eersteklasconcerten ook meerdere dagen in het Concertgebouw Brugge en in de Singel Antwerpen. Opgelet: die dagen zijn niet toegankelijk voor gewone stervelingen — volwassenen niet toegelaten. Wie er toch even van wil proeven kunnen we in primeur verklappen dat dit ook op Alba Nova te zien zal zijn, eind juni. Meer over dit alles later.)

Wij zijn er trots op dat we dit hebben kunnen realiseren. Ik dank van harte de heerlijke zangers en zangeressen van Psallentes (het waren er tien), en de van toewijding barstende docenten van Musica (die met z’n zessen waren). Ook Musica als organisatie dank ik van harte voor het vertrouwen en de muzikale vriendschap. En de gastvrijheid, en productionele en technische ondersteuning op Muziekkasteel Alden Biesen mag ook niet onvermeld blijven. Aan allen hartelijke dank!

Een speciaal woordje van dank aan Hans Van Regenmortel (van Musica), met wie het steeds uiterst prettig werken is. Dankjewel Hans! Jij bent je openheid, eerlijkheid en directheid duidelijk nooit kwijtgeraakt. Bedankt, we hebben ervan genoten.

Foto en Tekst Hendrik Elie Vanden Abeele Traen, 17 januari 2019

PS. Het moment van de dag. Aan het eind van elk parcours is er een slotmoment met alle kinderen, alle docenten, en alle zangers en zangeressen. Wanneer alles afgelopen is applaudisseren we voor elkaar. Wanneer dat applaus uitsterft zeg ik aan een groepje kinderen dicht bij mij: ‘Dank u’. Waarop één van die kinderen, een meisje van zes, mij onmiddellijk antwoordt met ‘Graag gedaan!’.

(Later meer en betere foto’s, dat is beloofd.)

 

O kom, o kom, Immanuel

Op weg naar Kerst, een nieuw jaar tegemoet? Dan laten we de Amerikaanse Gaelynn Lea toch het O kom, o kom, Immanuel spelen! Vanwege de osteogenesis imperfecta (of ‘brozebottenziekte’) waarmee ze geboren werd bespeelt ze de viool als een cello waarbij ze de strijkstok vasthoudt zoals een contrabassiste dat zou doen. Gaelynn Lea is een meester met de loop machine, en ze maakt hele fijne en to-the-pointe liedjes, zoals dit ‘I wait’ (hieronder), waarin ze ontoegankelijkheid voor en onbegrip rond mensen met een beperking, handicap of specifieke zorgbehoefte aanklaagt. We bewonderen wat ze doet, maar ze wil geen ‘inspiratie’ genoemd worden (derde filmpje) en in een heuse ‘Official Music Video’ (vierde filmpje) laat ze gewillig met zich dollen, tegelijk ook een podium gevend aan een paar lotgenoten. Haar boodschap voor de komende tijd? “Forgive yourself, but don’t give yourself away.”

Waakzaam oog

Psallentes 2018 Turnhout Begijnhofkerk

Deze avond zong Psallentes ‘La Fête-Dieu’ in de Begijnhofkerk te Turnhout, onder het waakzaam oog van de Heilige Dymphna ‘Patrones tegen alle zenuwziekten’. Met dit concert sloten we het werkjaar 2018 af — een mooi en goedgevuld jaar met weeral veel nieuwe producties en nieuwe vriendschappen. Met dank aan iedereen die het mogelijk maakte. Meer in 2019 — maar eerst: heilige Dymphna, bid voor ons.

Met van links naar rechts: Lisa De Rijcke, Barbara Somers, Marina Smolders, Kerlijne Van Nevel, Veerle Van Roosbroeck en Inge Sykora.

Tekst en foto Hendrik Elie Vanden Abeele, 13 december 2018

13•12•2018 Turnhout [B] La Fête-Dieu

Psallentes 2018 Turnhout Begijnhof

Op 2 december 1998 werden 13 Vlaamse begijnhoven erkend als UNESCO-werelderfgoed. In 2018 vieren we de twintigste verjaardag van deze erkenning. Psallentes presenteert op 13 december 2018 te Turnhout, om 20u15 in de Begijnhofkerk, een project rond het typisch Luikse liturgische feest van het Heilig Sacrament, in de Luikse regio beter bekend als ‘La Fête-Dieu’. Bij de instelling van het feest in 1246 speelde de heilige Juliana een belangrijke rol. Meer dan dertig jaar eerder al had zij een visioen gehad van een onvolledige maan: naderhand zou zij inzien dat dit een boodschap was betreffende een onvoltooide liturgische cyclus, en dat met name een feest rond het Heilig Sacrament ontbrak. Het was de jonge en bescheiden monnik Jean de Cornillon die aan het werk gezet werd om dit nieuwe feest in een officie gestalte te geven.

Zoals gebruikelijk in die tijd waren teksten van kerkvaders als Ambrosius en Augustinus de belangrijkste voedingsbodem voor het liturgisch programma van het officie. Naast kerkvaders kwamen ook meer eigentijdse auteurs aan bod, zoals Alger de Liège en Pierre Lombard.

Op het muzikale vlak vertrok Jean vanuit een programma dat ook in andere officies reeds toegepast was: de antifonen volgen de nummering van de modi. Eerste antifoon eerste modus, tweede antifoon tweede modus, enzovoort. Het werd een soepel, verzorgd en expressief officie, een interessante getuige van de Luikse muzikale traditie. Het officie van Jean kende goede verspreiding in het bisdom Luik, en ook richting Duitsland, Moravië en Polen. Nog in dezelfde dertiende eeuw schreef Thomas van Aquino een ander officie voor hetzelfde feest. Dit werd al gauw het universele officie van Corpus Christi, ook al werd Jeans officie in de Luikse Saint-Martin zeker tot in de zestiende eeuw gezongen.

Een van de meest volledige bronnen voor het officie van Jean de Cornillon is een handschrift uit Tongeren (ca. 1300), dat in de Koninklijke Bibliotheek van Den Haag bewaard wordt, onder het nummer 70 E 4.  In net hoefnagelschrift staan er de antifonen en responsoria, de hymne en een sequens uitgeschreven. Psallentes selecteerde uit de 21 bladzijden van het officie voor het Heilig Sacrament gezangen voor de eerste vespers en de derde nocturne van de metten, en vulde dit aan met de sequens Laureata plebs.

Hendrik Vanden Abeele

Blog at WordPress.com.

Up ↑