[FRIENDS] ‘Entre-temps’ met Lieselot: een duwtje

Psallentes-oudgediende Lieselot De Wilde werkt met jazzgitarist Peter Verhelst aan een nieuw album, ‘Entre-temps’, en ze zijn nog op zoek naar enige mensen met genereuze beurzen om dat project te ondersteunen. Wij van Psallentes zijn uiteraard fan, en we wensen Lieselot en Peter graag succes met de crowdfunding-actie, en dat het een mooi album moge worden! Wie Lieselot wil helpen, bijvoorbeeld door alvast het cd-tje te bestellen of een donatie te doen, die kan hier terecht.

Hendrik Vanden Abeele, 8 juli 2019

AlbaNova 2019 Aftermovie/Afterglow

‘Aftermovie’ bij het AlbaNova-festival van 30 juni 2019, gemaakt door Sander Tas. Zo mooi gemaakt dat ik geneigd ben het woordje ‘Afterglow’ te gebruiken — ware het niet dat er aan dat woord wel enige seksuele connotaties vasthangen. Maar het kan, want ‘Afterglow’ betekent ‘naglans, nagloeiing, avondrood, het nalichten, het nagenieten’. Dat is precies wat je aan de hand van dit filmpje kan doen, zelfs al was je er misschien niet eens bij!

Proficiat aan al onze vrienden van Musica en op het Muziekkasteel Alden Biesen, en ook nog eens dank aan alle Psallentes-muzikanten en Musica-docenten die zowel het Familieparcours als de Boetepsalmen tot glans en gloeiing brachten!

Hendrik Vanden Abeele, 5 juli 2019

[PRESS] 2•7•2019 De Standaard

Psallentes 2019 AlbaNova

Recensie van het AlbaNova-festival, vandaag in De Standaard. Annemarie Peeters vond de film ‘Lassus’ van Griet Teck ‘misschien’ de topper van de dag. Cool, want het verhaal dat Griet Teck en Maud Seuntjens in die film vertellen is geënt op een uitvoering van (fragmenten uit) de Boetepsalmen van Lassus, zoals Psallentes die uitvoerde in het Penitentiair Complex te Brugge. Dat zie je in de film. Ook wij zijn fan van Griet en Maud en hun film — en dat zeggen we niet eens omdat we er zelf in betrokken zijn.

Op AlbaNova hebben we enige verzen van de Boetepsalmen na de film ook live gezongen, met exact dezelfde muziek en exact dezelfde bezetting — alleen deze keer de volle 25 minuten, in plaats van die enkele minuten in de film. Jammer dat Annemarie Peeters van die live uitvoering vervolgens vond dat die ‘niet dezelfde ontroering’ opriep als in de film. Wij denken inderdaad, zoals ze zelf aangeeft, dat het aan haar oververhitte oren zal gelegen hebben. Want hoe kun je nu de eventuele ontroering bij het aanhoren van een mooi in beeld gebrachte persoonlijke getuigenis van een gedetineerde vergelijken met de eventuele ontroering van een live uitvoering van muziek? Overigens: ‘ontroering’ is toch een zeer persoonlijk begrip? De codewoorden die ik vanuit mijn visie op deze Boetepsalmen van Lassus mijn zangeressen meegaf waren bovendien niet eens ‘ontroering’, zelfs niet ‘schoonheid’, maar ‘beheersing’ en ‘intensiteit’ — en dat hadden mijn zeven zangeressen en één zanger fantastisch begrepen. Jullie, beste vrienden, hebben althans mij wèl ontroert.

Ik denk nog heel vaak aan Gerard Mortier die over recensenten zei dat ze pas mogen spreken als ze zelf minstens tien procent van de tijd die de uitvoerder aan de partituur heeft besteed, zelf ook aan die partituur besteden. Wijze kerel, die Mortier. Hij zei nog veel meer over recensenten, onder andere ook dat ze eerst en vooral het lef zouden moeten hebben om de muzikant na een uitvoering persoonlijk te komen zeggen wat ze ervan vonden, ook als ze het niet goed vonden — iemand als Mirek Cerny deed dat altijd. De laatste keer dat ik Mirek op een concert van ons ontmoette (onze ‘Palace of Wisdom’ met Het Collectief) vroeg ik hem of hij het een beetje had kunnen smaken. Nee, zei hij, letterlijk zo. Gelukkig heeft hij van dat concert toen geen recensie geschreven. 🙂

De recensie van Annemarie Peeters is verder eigenlijk helemaal niet mals voor het AlbaNova-festival in zijn geheel, en dat is heel jammer. Het is een prachtig concept, dat komaf probeert te maken met het typische, al te strakke en intellectualistische festival-idee. Het schuwt integendeel de alternatieven en de experimenten niet, alhoewel ook de luisteraar die meer houdt van het klassieke ‘oude-muziek’-gevoel ook aan haar trekken blijft komen. Dat alles strekt de organisatoren tot eer. Naar onze smaak en mening werkt dit wel degelijk wel, al valt de publieke opkomst misschien wat tegen. Zelfs dat laatste is met een korrel zout te nemen: wie zou in deze tijden verwachten dat je nog, zoals op de hoogdagen van de Dag Oude Muziek, meer dan tweeduizend mensen naar Alden Biesen kan lokken? Er is nu gewoon veel meer te doen, overal — een bekend Vlaams ensemble voor Oude Muziek had zelfs precies op diezelfde zondag een eigen festivalletje geregeld.

Overigens is de zinsnede ‘redelijk veel organisatorisch geklungel’ echt wel heel hard, en voor zover wij het konden zien absoluut onverdiend. Psallentes stond op vijf verschillende locaties, op drie verschillende tijden doorheen de dag, met veertien verschillende zangers en zangeressen en met in totaal meer dan tweehonderd minuten uitvoering (sic), en alles was vlekkeloos geregeld. Meer nog: in verhouding tot de techniciteit van sommige onderdelen van wat wij te doen hadden was dit alles top georganiseerd.

En de hitte, dat zweten? Gewoon drinken — er was genoeg voor iedereen.

Hendrik Vanden Abeele, 2 juli 2019

Op weg, in de lommerte

Psallentes delegatie op AlbaNova 2019

Wat een dag! Psallentes vertoefde vandaag maar wat graag opnieuw op die prachtige, inspirerende site van Muziekkasteel Alden Biesen. Het AlbaNova-festival ontving er mooie mensen, met mooie muziek en mooi publiek, onder een mooie zon, gemilderd door mooie wolkjes en een streepje wind. Alles zo mooi! En wij waren trots en blij er zelf ook bij te kunnen zijn, met twee projecten op in totaal drie verschillende momenten op vijf verschillende locaties.

Voor het project ‘Familieparcours’ speciale dank aan wereldreiziger Hans Van Regenmortel, met wie we het genoegen hadden dit heel concreet vorm te geven. Voor het project ‘Boetepsalmen’ speciale dank aan Griet Teck en Maud Seuntjens, met wie we heel graag samenwerkten voor de film ‘Lassus’. Ook aan alle andere mensen van Musica en van de site Alden Biesen: heel veel dank!

Vandaag was het Psallentes XL: naast de mensen op de foto (even aan het verpozen in de lommerte, het gaat om Gunther Vandeven, Jonathan De Ceuster, Lisa De Rijcke, Elisabeth Colson, Kerlijne Van Nevel en Michiel Haspeslagh) waren ook nog aanwezig: Amélie Renglet, Anne-Fleur Inizan, Barbara Somers, Sarah Abrams, Sarah Van Mol, Kristien Nijs, Rob Cuppens en ikzelf. Veertien Psallentes-leden op één plek verzameld: toch wel een unicum.

En we wisten ons voor het ‘Familieparcours’ op uitstekende wijze ondersteund en vooruitgestuwd door Musica-docenten Emma Van Dobben, Tine Allegaert, Sieglinde Heymans, Benjamin Müller, Assunta Mandaglio en Georgia Nicolaou. Chapeau! Merci!

Een bijzonder woordje van aanmoediging ook aan Marina Smolders, zangeres van het eerste uur, die er op deze dag niet bij kon zijn na een ongelukkige val. We wensen je snel en volledig herstel, Marina! We hebben je gemist!

Volgens ons is het AlbaNova-festival op weg naar een mooie toekomst. Blij te hebben kunnen meetimmeren aan die weg!

Hendrik Vanden Abeele, 30 juni 2019

Haa Veedee Aa bij Olav op Klaraa over Alba Novaa

Hendrik Vanden Abeele Psallentes AlbaNova 2019

Vorige zaterdag was ik te gast bij Olav Grondelaers in Music Matters (op Klara), waar ik met hem sprak over het op handen zijnde festival AlbaNova. Wie het gesprek graag (her)beluistert, klikke hier — deze link zal binnen afzienbare tijd wel vervallen. Graag tot zondag!

Hendrik Vanden Abeele, 24 juni 2019

30•06•2019 Alden Biesen [B] Boetepsalmen: Vocem fletus mei

LASSUS Griet Teck Psallentes Hendrik Vanden Abeele 2019

Voor de film ‘LASSUS’ van Griet Teck, met Maud Seuntjens, over schuld en boete bij enkele vrouwelijke gedetineerden in het penitentiair complex te Brugge, stelde Psallentes een concertje samen met fragmenten uit de boetepsalmen van Lassus. Over de uitdaging van die opdracht, het volgende:

VOCEM FLETUS MEI — de stem mijns geweens

Een monumentaal werk als de Boetepsalmen van Orlandus Lassus (1532-1594) laat zich niet in enkele fragmentjes samenvatten. Maar aan de hand van enkele weloverwogen keuzes het werk typeren, dat kan misschien wel. Lassus toont zich immers van zijn meest strakke, meest beheerste zijde. Heel evenwichtig, zonder koel of steriel te worden. Over bijna de hele afstand tussen het eerste vers van de eerste boetepsalm tot de finale ‘sicut’ van de zevende boetepsalm voel je een hang naar rustige, stabiele cadans. Bijna alles is in dezelfde maatsoort gezet, alles lijkt in een min of meer vast tempo geschreven te zijn, en de gekozen toonaarden wijken nooit ver van elkaar af. Er is ook geen haast, geen grote opwinding. Er is met andere woorden een grote stilistische en muzikale eenheid, waardoor een ‘pars pro toto’ benadering best interessant en leerrijk wordt.

Ik kreeg de opdracht om maximum twintig minuten te selecteren uit wat (afhankelijk van het tempo waarop je zingt) tussen de twee en de drie uur duurt. Wat kies je dan? Drie belangrijke parameters overwoog ik: tekst, verstilling, bezetting.

Ten eerste zocht ik verzen die me inhoudelijk aanspreken. In de boetepsalmen treft mij vooral het roepen om hulp, de hulpeloosheid die uitgeschreeuwd wordt. Iemand die om hulp roept wordt vaak niet gehoord. Psychologische experimenten wijzen uit dat mensen graag denken dat een mens in nood wel door iemand anders geholpen zal worden — zelf ben je dan van actie verschoond. En sterker nog: een mens in nood is zich (al dan niet terecht) bewust van schuld, en verlangt naar verlossing, verlichting. Die krijg je niet zomaar, en net dat is in de boetepsalmen knap verwoord: er wordt vaak stilgestaan bij het verdriet, de onzekerheid, de angst, de beknelling. De boetepsalmen geven een stem aan mijn geween — ‘vocem fletus mei’.

Ten tweede koos ik voor muzikale verzen waarin de wereld van Lassus het meest tot verstilling komt. Rustige, bijna bewegingsloze drieklanken. Weinig verschuiving, geen virtuoze omhalen — alleen maar dat zachte en gestage verglijden van heldere harmonische constellaties. Lassus had zijn typische taal, zijn signatuur, en het is die taal die hij hier hanteert. Maar toch doet hij dat met grotere terughoudendheid dan gewoonlijk. Telkens opnieuw voel je zijn onweerstaanbare drang om de onrust en het moerassige (of om het positiever te zeggen: het sprankelende en het frivole) van de beweeglijke polyfonie in toom te houden. Homofonie primeert: de verticale gelijktijdigheid en gelijkwaardigheid van de stemmen. Dat maakt deze muziek ook zo troostrijk: weinig losse schroeven, alles zit goed in elkaar, dit is geen bricolage, er zijn nog zekerheden in het leven.

En ten derde heb ik iets met de bezetting gedaan. De oorspronkelijke boetepsalmen zijn geschreven voor een gezelschap waarin de afstand tussen laagste noot en hoogste noot een ensemble van mannen en vrouwen afdwingt — historisch gezien zullen het mannen en knapen geweest zijn. In ‘Vocem fletus mei’ doorbreken we dat patroon. De beknelling die uit de teksten spreekt, het troostrijke van het muzikale plan: het wordt met onze bezetting voor alleen hoge stemmen een nieuwe dimensie binnengebracht. Dat vraagt een aanpassing van de partituur: vaak bescheiden en minimaal, soms wat drastischer. Lassus-fanaten zullen dit misschien heiligschennis vinden — waarom zou je aan een perfect werk willen sleutelen, hé. Ik kan daarop alleen maar zeggen: dit blijft helemaal Lassus, we hebben zijn werk gerespecteerd, maar we wilden met de keuze voor hoge stemmen de muzikale wereld van de Boetepsalmen enigszins ontwortelen, losmaken van het fundament. Hoger en ijler dan Lassus voor ogen had, minder grond onder de voeten. Net zoals we ons voelen wanneer onze ziel weent.

Hendrik Elie Vanden Abeele

Foto © Griet Teck

PS Voor wie het nog niet doorhad: Psallentes zingt dit programma live op AlbaNova, zondag 30 juni 2019 te Alden Biesen, na de vertoning van de film van Griet Teck (17u). We verwelkomen je graag!

30•06•2019 Alden Biesen [B] Familieparcours

AlbaNova 2019 Psallentes Familieparcours Eersteklasconcerten

Allen naar het AlbaNova festival op muziekkasteel Alden Biesen, zondag 30 juni 2019. Psallentes is er onder meer te zien en te horen met een ‘familieparcours’ gebaseerd op onze ‘eersteklasconcerten’. Hieronder geven we nog eens de twee filmpjes mee die we over dit project maakten.

“In dit belevingsparcours ontmoeten jonge en getrainde oren elkaar. Ga als een muzikale ontdekkingsreiziger aan de slag en exploreer aspecten van gregoriaans en polyfonie. Recomponeer het werk dat je dadelijk kan beluisteren. Sta gedurende de mini-concerten met aangescherpte oren oog in oog met de performers. Kruip tijdens het slotmoment in de huid van een zanger van Psallentes.”

Vlechtwerk te Alden Biesen

Philine Janssens Sander Tas Psallentes Alden Biesen 2019

Vandaag fijn pre-productiedagje te Alden Biesen doorgebracht, met name in de Engelse Tuin. Het Muziekkasteel Alden Biesen heeft ondergetekende voor 2019 als artist-in-residence aangesteld, en in samenspraak met hen en met Musica, Impulscentrum voor Muziek, werk ik er aan een ‘muziekwandeling’. De werktitel is ‘Punica granatum’, het Latijn voor granaatappel. Je zult binnen afzienbare tijd dus de genoemde tuin ook op een meer muzikale manier kunnen beleven — maar daarover later meer. Het wordt een vlechtwerk van zestien korte filmpjes, waarin ook telkens knipogen zullen zitten naar de geschiedenis en de hedendaagse functie van de site. Vandaag was een nadenk-, studie-, probeer-, concretiserings- en uitwerkdag, samen met Philine Janssens (coach/danseres/choreografe), Sander Tas (camera), Marcel Van Coile (foto’s) en een handvol zangeressen van Psallentes: Sarah Abrams, Lisa De Rijcke, Rozelien Nys, Kerlijne Van Nevel en Veerle Van Roosbroeck. Heerlijk ploegje, op een heerlijke plek, onder een heerlijk zonnetje, aangelengd met een heerlijk zuchtje wind. Enfin, redelijk heerlijk dus.

Hendrik Vanden Abeele, 22 juni 2019

Op je radio

Psallentes Hendrik Vanden Abeele 2019 On Your Radio

Een van mijn eerste grote liefdes in de popmuziek was Joe Jackson. Van zijn album ‘I’m the man’ had ik zelfs een badge die ik in mijn laatste humaniora-jaren bijna dagelijks opspeldde. En van dat album was misschien wel het populairste liedje ‘On your Radio’. Dat kon ik woord voor woord meezingen, op die rauw-gepolijste wijze zo eigen aan Joe Jackson. Wat een lyrics toch, trouwens — ik plak hieronder de eerste strofe. Profetische woorden ook: toen dacht ik er helemaal niet aan dat ik later af en toe het genoegen zou hebben om zelf ook echt ‘op de radio’ te komen. Met muziek van onder meer Psallentes natuurlijk, zingend of dirigerend, maar ook gewoon met mijn babbelende, toelichtende spreekstem. Dat genoegen mag ik morgen opnieuw beleven, deze keer op Music Matters, bij de aanstekelijke Olav Grondelaers. We praten er over projecten van Psallentes, vooral dan in de context van het nakende AlbaNova-festival. Nakend? Ja, noteer het: zondag 30 juni 2019 op Muziekkasteel Alden Biesen. Psallentes is er te horen met twee projecten op drie verschillende momenten.

En hier dan onze Joe aan het woord:

“Ex-friends, ex-lovers and enemies
I’ve got your case in front of me today
All sewn up
Ex-bosses you never let me be
I got your names and your numbers filed away
I’ve grown up
See me
Hear me
Don’t you know you can’t get near me
You can only hope to hear me on your radio
On your radio
You’re gonna hear me on your radio.”

Hendrik Vanden Abeele, 21 juni 2019

Naschrift later op de avond. Door over Joe Jackson te schrijven nog eens in zijn wereld gedoken. Wat een kunstenaar toch. Ik keek net deze documentaire (zie onder), of liever dit geïllustreerd interview met een nog vrij jonge Jackson, op een moment dat hij al een tiental jaar platen aan het maken was. Wat een prachtige dingen zegt hij daar toch; een man naar mijn hart: intelligent, integer, oprecht, eigenzinnig, laat zich door niets of niemand opjagen of van de wijs brengen. I love you Joe!

Blog at WordPress.com.

Up ↑