Haa Veedee Aa bij Olav op Klaraa over Alba Novaa

Hendrik Vanden Abeele Psallentes AlbaNova 2019

Vorige zaterdag was ik te gast bij Olav Grondelaers in Music Matters (op Klara), waar ik met hem sprak over het op handen zijnde festival AlbaNova. Wie het gesprek graag (her)beluistert, klikke hier — deze link zal binnen afzienbare tijd wel vervallen. Graag tot zondag!

Hendrik Vanden Abeele, 24 juni 2019

30•06•2019 Alden Biesen [B] Boetepsalmen: Vocem fletus mei

LASSUS Griet Teck Psallentes Hendrik Vanden Abeele 2019

Voor de film ‘LASSUS’ van Griet Teck, met Maud Seuntjens, over schuld en boete bij enkele vrouwelijke gedetineerden in het penitentiair complex te Brugge, stelde Psallentes een concertje samen met fragmenten uit de boetepsalmen van Lassus. Over de uitdaging van die opdracht, het volgende:

VOCEM FLETUS MEI — de stem mijns geweens

Een monumentaal werk als de Boetepsalmen van Orlandus Lassus (1532-1594) laat zich niet in enkele fragmentjes samenvatten. Maar aan de hand van enkele weloverwogen keuzes het werk typeren, dat kan misschien wel. Lassus toont zich immers van zijn meest strakke, meest beheerste zijde. Heel evenwichtig, zonder koel of steriel te worden. Over bijna de hele afstand tussen het eerste vers van de eerste boetepsalm tot de finale ‘sicut’ van de zevende boetepsalm voel je een hang naar rustige, stabiele cadans. Bijna alles is in dezelfde maatsoort gezet, alles lijkt in een min of meer vast tempo geschreven te zijn, en de gekozen toonaarden wijken nooit ver van elkaar af. Er is ook geen haast, geen grote opwinding. Er is met andere woorden een grote stilistische en muzikale eenheid, waardoor een ‘pars pro toto’ benadering best interessant en leerrijk wordt.

Ik kreeg de opdracht om maximum twintig minuten te selecteren uit wat (afhankelijk van het tempo waarop je zingt) tussen de twee en de drie uur duurt. Wat kies je dan? Drie belangrijke parameters overwoog ik: tekst, verstilling, bezetting.

Ten eerste zocht ik verzen die me inhoudelijk aanspreken. In de boetepsalmen treft mij vooral het roepen om hulp, de hulpeloosheid die uitgeschreeuwd wordt. Iemand die om hulp roept wordt vaak niet gehoord. Psychologische experimenten wijzen uit dat mensen graag denken dat een mens in nood wel door iemand anders geholpen zal worden — zelf ben je dan van actie verschoond. En sterker nog: een mens in nood is zich (al dan niet terecht) bewust van schuld, en verlangt naar verlossing, verlichting. Die krijg je niet zomaar, en net dat is in de boetepsalmen knap verwoord: er wordt vaak stilgestaan bij het verdriet, de onzekerheid, de angst, de beknelling. De boetepsalmen geven een stem aan mijn geween — ‘vocem fletus mei’.

Ten tweede koos ik voor muzikale verzen waarin de wereld van Lassus het meest tot verstilling komt. Rustige, bijna bewegingsloze drieklanken. Weinig verschuiving, geen virtuoze omhalen — alleen maar dat zachte en gestage verglijden van heldere harmonische constellaties. Lassus had zijn typische taal, zijn signatuur, en het is die taal die hij hier hanteert. Maar toch doet hij dat met grotere terughoudendheid dan gewoonlijk. Telkens opnieuw voel je zijn onweerstaanbare drang om de onrust en het moerassige (of om het positiever te zeggen: het sprankelende en het frivole) van de beweeglijke polyfonie in toom te houden. Homofonie primeert: de verticale gelijktijdigheid en gelijkwaardigheid van de stemmen. Dat maakt deze muziek ook zo troostrijk: weinig losse schroeven, alles zit goed in elkaar, dit is geen bricolage, er zijn nog zekerheden in het leven.

En ten derde heb ik iets met de bezetting gedaan. De oorspronkelijke boetepsalmen zijn geschreven voor een gezelschap waarin de afstand tussen laagste noot en hoogste noot een ensemble van mannen en vrouwen afdwingt — historisch gezien zullen het mannen en knapen geweest zijn. In ‘Vocem fletus mei’ doorbreken we dat patroon. De beknelling die uit de teksten spreekt, het troostrijke van het muzikale plan: het wordt met onze bezetting voor alleen hoge stemmen een nieuwe dimensie binnengebracht. Dat vraagt een aanpassing van de partituur: vaak bescheiden en minimaal, soms wat drastischer. Lassus-fanaten zullen dit misschien heiligschennis vinden — waarom zou je aan een perfect werk willen sleutelen, hé. Ik kan daarop alleen maar zeggen: dit blijft helemaal Lassus, we hebben zijn werk gerespecteerd, maar we wilden met de keuze voor hoge stemmen de muzikale wereld van de Boetepsalmen enigszins ontwortelen, losmaken van het fundament. Hoger en ijler dan Lassus voor ogen had, minder grond onder de voeten. Net zoals we ons voelen wanneer onze ziel weent.

Hendrik Elie Vanden Abeele

Foto © Griet Teck

PS Voor wie het nog niet doorhad: Psallentes zingt dit programma live op AlbaNova, zondag 30 juni 2019 te Alden Biesen, na de vertoning van de film van Griet Teck (17u). We verwelkomen je graag!

30•06•2019 Alden Biesen [B] Familieparcours

AlbaNova 2019 Psallentes Familieparcours Eersteklasconcerten

Allen naar het AlbaNova festival op muziekkasteel Alden Biesen, zondag 30 juni 2019. Psallentes is er onder meer te zien en te horen met een ‘familieparcours’ gebaseerd op onze ‘eersteklasconcerten’. Hieronder geven we nog eens de twee filmpjes mee die we over dit project maakten.

“In dit belevingsparcours ontmoeten jonge en getrainde oren elkaar. Ga als een muzikale ontdekkingsreiziger aan de slag en exploreer aspecten van gregoriaans en polyfonie. Recomponeer het werk dat je dadelijk kan beluisteren. Sta gedurende de mini-concerten met aangescherpte oren oog in oog met de performers. Kruip tijdens het slotmoment in de huid van een zanger van Psallentes.”

Vlechtwerk te Alden Biesen

Philine Janssens Sander Tas Psallentes Alden Biesen 2019

Vandaag fijn pre-productiedagje te Alden Biesen doorgebracht, met name in de Engelse Tuin. Het Muziekkasteel Alden Biesen heeft ondergetekende voor 2019 als artist-in-residence aangesteld, en in samenspraak met hen en met Musica, Impulscentrum voor Muziek, werk ik er aan een ‘muziekwandeling’. De werktitel is ‘Punica granatum’, het Latijn voor granaatappel. Je zult binnen afzienbare tijd dus de genoemde tuin ook op een meer muzikale manier kunnen beleven — maar daarover later meer. Het wordt een vlechtwerk van zestien korte filmpjes, waarin ook telkens knipogen zullen zitten naar de geschiedenis en de hedendaagse functie van de site. Vandaag was een nadenk-, studie-, probeer-, concretiserings- en uitwerkdag, samen met Philine Janssens (coach/danseres/choreografe), Sander Tas (camera), Marcel Van Coile (foto’s) en een handvol zangeressen van Psallentes: Sarah Abrams, Lisa De Rijcke, Rozelien Nys, Kerlijne Van Nevel en Veerle Van Roosbroeck. Heerlijk ploegje, op een heerlijke plek, onder een heerlijk zonnetje, aangelengd met een heerlijk zuchtje wind. Enfin, redelijk heerlijk dus.

Hendrik Vanden Abeele, 22 juni 2019

Op je radio

Psallentes Hendrik Vanden Abeele 2019 On Your Radio

Een van mijn eerste grote liefdes in de popmuziek was Joe Jackson. Van zijn album ‘I’m the man’ had ik zelfs een badge die ik in mijn laatste humaniora-jaren bijna dagelijks opspeldde. En van dat album was misschien wel het populairste liedje ‘On your Radio’. Dat kon ik woord voor woord meezingen, op die rauw-gepolijste wijze zo eigen aan Joe Jackson. Wat een lyrics toch, trouwens — ik plak hieronder de eerste strofe. Profetische woorden ook: toen dacht ik er helemaal niet aan dat ik later af en toe het genoegen zou hebben om zelf ook echt ‘op de radio’ te komen. Met muziek van onder meer Psallentes natuurlijk, zingend of dirigerend, maar ook gewoon met mijn babbelende, toelichtende spreekstem. Dat genoegen mag ik morgen opnieuw beleven, deze keer op Music Matters, bij de aanstekelijke Olav Grondelaers. We praten er over projecten van Psallentes, vooral dan in de context van het nakende AlbaNova-festival. Nakend? Ja, noteer het: zondag 30 juni 2019 op Muziekkasteel Alden Biesen. Psallentes is er te horen met twee projecten op drie verschillende momenten.

En hier dan onze Joe aan het woord:

“Ex-friends, ex-lovers and enemies
I’ve got your case in front of me today
All sewn up
Ex-bosses you never let me be
I got your names and your numbers filed away
I’ve grown up
See me
Hear me
Don’t you know you can’t get near me
You can only hope to hear me on your radio
On your radio
You’re gonna hear me on your radio.”

Hendrik Vanden Abeele, 21 juni 2019

Naschrift later op de avond. Door over Joe Jackson te schrijven nog eens in zijn wereld gedoken. Wat een kunstenaar toch. Ik keek net deze documentaire (zie onder), of liever dit geïllustreerd interview met een nog vrij jonge Jackson, op een moment dat hij al een tiental jaar platen aan het maken was. Wat een prachtige dingen zegt hij daar toch; een man naar mijn hart: intelligent, integer, oprecht, eigenzinnig, laat zich door niets of niemand opjagen of van de wijs brengen. I love you Joe!

Bezoek uit Austin

Sara Schneider Austin Texas Hendrik Vanden Abeele Psallentes Leuven 2019

Psallentes ontving fijn bezoek deze week, uit Austin, Texas. Radiomaakster, muziekwetenschapper en schrijfster Sara Schneider kreeg een rondleiding te Leuven, en we spraken uitgebreid met haar over onder meer haar werk voor ‘KMFA 98.5: Austin’s Classical Radio Station’. Van deze klassieke radio is zij de ‘Music Director’. Ze vertoefde deze week in Vlaanderen met het oog op haar werk aan een nieuwe roman. Het was geweldig je te ontmoeten, Sara, en graag tot in Austin, Texas — of tot wanneer je nog eens naar onze Vlaamse streken komt!

Tekst en foto Hendrik Vanden Abeele, 21 juni 2019

Eersteklasconcerten met toelichting

Eersteklasconcerten opnieuw, nu met wat toelichting door Hans Van Regenmortel en mezelf. Binnenkort te beleven op AlbaNova te Alden Biesen.

Met dank aan Musica Impulscentrum voor Muziek, Concertgebouw Brugge, deSingel Antwerpen, Muziekkasteel Alden Biesen — en alle betrokkenen binnen die instellingen, in de eerste plaats Hans Van Regenmortel zelf natuurlijk, en Marijn Clijsters; voorts met Emma Van Dobben, Tine Allegaert, Sieglinde Heymans, Benjamin Müller, Indra Boone, Assunta Mandaglio, Georgia Nicolau, Marina Smolders, Lisa De Rijcke, Amelie Renglet, Kerlijne Van Nevel, Michiel Haspeslagh, Gunther Vandeven, Jonathan De Ceuster, Elisabeth Colson, Barbara Somers en Anne-Fleur Inizan. Dank ook aan Esther Ursem, Bianca Van Roosbroeck en Tine Van den Bunder. Camera, interviews en montage Sander Tas.

HVdA, 8 juni 2019

[Friends] Het Zangerscollectief: Samsonmedley

Tijd voor een wat luchtiger intermezzo. Psallentes-oudgedienden Peter Maus en Govaart Haché zijn leden van Het Zangerscollectief, dat hier schittert in een medley Samson-liedjes. Zoals ze zelf zeggen: een ‘trip down memorylane’. Knap!

HVdA 6 juni 2019

Lastige boetes

Griet Teck Lassus de Boetepsalmen Psallentes

Vanaf vandaag kun je in het Concertgebouw Brugge (tussen 14u en 18u, en zaterdag 25 mei 2019 ook bij/na het concert van Vocalconsort Berlin) de film ‘LASSUS de boetepsalmen’ bekijken. Het is een film van Griet Teck, en we zijn uiteraard erg blij er met Psallentes toe bijgedragen te hebben. Voor een heel kleine groep vrouwelijke gedetineerden zongen we enige tijd geleden in het ‘Penitentiair Complex’ te Brugge vijftien verzen uit de Boetepsalmen van Orlandus Lassus. In de film kun je ons enkele van die verzen zien en horen zingen. Daartussen zijn drie gedetineerden in gesprek gegaan met Maud Seuntjens. Het resultaat is indringend, ontroerend, beklijvend — dat soort woorden, waarbij woorden altijd moeilijk blijven om te beschrijven hoe iets op je kan inwerken. Maar oordeelt u vooral zelf: er is geen wedstrijdjury of gespecialiseerd panel nodig om iets al dan niet te smaken. 😉

Wie niet in Brugge geraakt hoeft niet te wanhopen: niet alleen wordt de film ook op het AlbaNova-festival te Alden Biesen getoond, Psallentes zal er de genoemde vijftien verzen live zingen, in een door ondergetekende voor vrouwenensemble omgewerkte versie. Dus: allen naar Brugge, en vervolgens: allen naar Alden Biesen. Zondag 30 juni wordt een prachtige dag.

LASSUS Griet Teck Psallentes

Hendrik Vanden Abeele, 22 mei 2019

 

Blog at WordPress.com.

Up ↑