05•02•2023 Brugge [B] Tonarius – met Jowan Merckx

Zondag 5 februari 2023 om 15u afspraak in het Concertgebouw Brugge, Kamermuziekzaal. Tickets hier.

Een tonarius (soms ook tonale) is een in de middeleeuwen regelmatig voorkomend (deel van een) manuscript, dat gezangen bevat voor de christelijke liturgie. De gezangen zijn geordend volgens de toonaarden van die tijd: de modi. Er zijn acht modi of ‘kerktoonaarden’. De karakteristieken van elke modus worden vooral bepaald door de verhouding tussen de rustnoot en de reciteernoot. De rustnoot — het woord zegt het — is waar het gezang tot rust komt, van waaruit het vertrekt, waar het op gebaseerd is. De reciteernoot is de centrale noot waarrond de expressieve actie meestal gebouwd is. Soms liggen deze twee polen ver uit elkaar, soms dicht bij elkaar. Dat onderscheid bepaalt of we in een open, heldere modus zingen, dan wel in een eerder gesloten, sombere modus. Het lijkt wat op het ‘majeur’ en ‘mineur’ van onze moderne muziekwereld, maar er zijn vier keer meer mogelijkheden. Bij wijze van spreken bestaan er dus vier majeure modi, en vier mineure modi. De vaktermen zijn respectievelijk ‘authentiek’ en ‘plagaal’.

In het project Tonarius doorloopt Psallentes de acht kerktoonaarden. Dat leidt vanzelf tot stemmingswisselingen. De eerste modus is een basismodus, en wordt vaak voor feestelijke gelegenheden gebruikt. De vierde modus wordt anderzijds met het lijden geassocieerd, dat is dan heel andere muziek. En zo heeft elke modus dus zijn eigen sfeer, die doorheen Tonarius verandert. We eindigen met de achtste modus, we eindigen dus ‘in mineur’… Maar wacht! Wat gebeurt er als we opnieuw beginnen?

Voor deze productie heeft Psallentes Jowan Merckx op bezoek: blokfluiten, een streepje doedelzak, misschien wat percussie.

Featured post

[Sneak Preview] Gratia plena cd

Een nieuw Psallentes-album! Het is er bijna. Gratia plena, heet het. Een prachtig dingetje, al zeggen we het zelf, deze keer in samenwerking met het Amsterdamse blokfluitengezelschap The Royal Wind Music. Het is een eerbetoon aan meester Hans Memling – vandaar de algemene project-titel ‘ToMemling’. We laten je alvast de cover zien, met dank aan Kris Thielemans. Een Le-Bricoleur-productie, met bijzondere dank aan Harry De Winde. Verdeling door [PIAS]. Meer nieuws volgt!

Psallentes is op zoek naar ondersteuners. Voor 11 cent per dag word je lid van de Psallentes Centimeters. Je steunt ons dan met €40 euro per jaar. Bovendien krijg je in 2023 de nieuwe cd ‘Gratia Plena’ toegestuurd (beschikbaar in maart). Wil je ons helpen? Stort dan vandaag nog €40 op rekeningnummer BE62 7340 1182 9561 van Psallentes vzw. Geef ook je naam (indien anders dan op de overschrijving) en adres mee, of/en stuur een mailtje aan hendrik.vda[at]me.com. Eeuwig en één dag dankbaar! Met dit programma zullen we eind maart in Nederland (Groningen, 25 maart) en België (waarschijnlijk Leuven en Brugge) te horen zijn. Ook hierover: meer nieuws volgt!

Gekarmeliseerd

Dagje in het mooie Gentse Karmelklooster doorgebracht. UNESCO heeft 2023 uitgeroepen tot ‘Jaar van Thérèse van Lisieux’ – een bijzondere vrouw. Eerder deze maand honderdvijftig jaar geleden geboren, en dat mag dus wel eens herdacht worden. We deden dat met een opluistering van een pontificale hoogmis, en een concert in samenwerking met Jowan Merckx. De prachtige kerk kwam heerlijk tot leven, ons zingen en spelen mooi weerkaatsend op de pas geboende stenen vloer. Wat een akoestische rijkdom daar, zoet als karamel. We mogen hopen dat kleine Thérèse daarboven de vibraties heeft gevoeld.

De zangeressen van dienst waren Kerlijne Van Nevel, Elisabeth Colson, Lisa De Rijcke, Emilie De Voght, Renate Weytjens en Barbara Somers. Eerstvolgende gelegenheid om (een variant van) deze ploeg opnieuw te horen, en mét Jowan Merckx: zondag 5 februari Concertgebouw Brugge. Tot dan!

Foto en tekst Hendrik Vanden Abeele

[Psallentes is op zoek naar ondersteuners. Voor 11 cent per dag word je lid van de Psallentes Centimeters. Je steunt ons dan met €40 euro per jaar. Bovendien krijg je in 2023 de nieuwe cd ‘Gratia Plena’ toegestuurd (beschikbaar in maart). Wil je ons helpen? Stort dan vandaag nog €40 op rekeningnummer BE62 7340 1182 9561 van Psallentes vzw. Geef ook je naam (indien anders dan op de overschrijving) en adres mee, of/en stuur een mailtje aan hendrik.vda[at]me.com. Eeuwig en één dag dankbaar!]

Steun Psallentes

Psallentes is op zoek naar ondersteuners. Voor 11 cent per dag word je lid van de Psallentes Centimeters. Je steunt ons dan met €40 euro per jaar. Bovendien krijg je in 2023 de nieuwe cd ‘Gratia Plena’ toegestuurd (beschikbaar in maart). Wil je ons helpen? Stort dan vandaag nog €40 op rekeningnummer BE62 7340 1182 9561 van Psallentes vzw. Geef ook je naam (indien anders dan op de overschrijving) en adres mee, of/en stuur een mailtje aan hendrik.vda[at]me.com. Eeuwig en één dag dankbaar!

PS. Voor wie het wat grootser ziet: Psallentes Decimeters (€400) en zelfs Psallentes Meters (nog een nulletje meer) zijn uiteraard ook altijd welkom. Neem in dat geval contact met ons op: dan zoeken we samen naar iets wat we je in ruil kunnen aanbieden – naast de bewuste dankbaarheid.

15•01•2023 Gent [B] Ter ere van Thérèse

Zondag 15 januari 2023 is Psallentes te gast bij de paters Karmelieten van Gent. We zingen er om 14u een concert ‘Ter ere van Thérèse’ – waarmee we helpen onderstrepen dat 2023 het ‘Unesco-jaar Thérèse’ is. Het is namelijk honderdvijftig jaar geleden dat de heilige Thérèse van Lisieux geboren werd. Overigens zingen we die dag ook in de pontificale eucharistieviering om 10u, voorgegaan door Mgr. Lode Van Hecke, bisschop van Gent. Op het programma voor de mis staat het proprium van 1 oktober, de feestdag van Thérèse, aangevuld met meerstemmigheid. Het concert focust op de Drie-eenheid en het Mariale, eindigend met het enig mooie ‘Tu solus’ van Josquin Desprez, waarin een chanson van Ockeghem verwerkt zit dat hier wel zeer toepasselijk is: D’ung aultre aimer. ‘Een ander liefhebben zou fout zijn.’ En ook ‘Mijn loyauteit reikt tot in de dood.’ Voor het concert brengen we blokfluitist Jowan Merckx mee, die wat feestelijke kleur toevoegt aan het geheel. Meer informatie hier. Tickets op de dag zelf aan de ingang van de kerk.

Honderdtachtig minuten goed besteed

Deze morgen de uitvaart van componist Wim Henderickx helpen verzorgen in de kathedraal van Antwerpen.

De dienst duurde meer dan drie uur – voor ons een lengterecord. Het vorige record stond op twee uur en vijftig minuten. Maar dat was de uitvaart van een machtige man, een dienst georganiseerd door diens luitenanten. Het type man dat hiërarchisch, verticaal dacht. Het type man dat in de omgang met mensen de brutaliteit en het cynisme niet schuwde. Daardoor voelde die begrafenis toen loodzwaar, uitputtend.

Hoe anders is het dan deze morgen gegaan. Wim dacht coöperatief, horizontaal. Hij trad je zo open tegemoet dat je zelf ook niets anders kon doen dan open zijn. Hij moedigde dat aan, hij maakte het mogelijk. Daardoor voelde de uitvaart deze morgen – hoe moeilijk, lastig, zwaar dit verlies ook is voor ons allemaal – vederlicht aan. Honderdtachtig minuten goed besteed. Bij Wim geen brutaliteit of cynisme, maar oprechte interesse, optimisme, vriendelijkheid. Zijn leven én zijn uitvaart inspireren, doen ons geloven dat er toch altijd nog hoop is voor de mensheid.

Ik dank mijn medestanders van vandaag, van links naar rechts (op de video hieronder, als je wil): Sarah Abrams, Lore Binon, Sarah Van Mol, Astrid Stockman, Barbara Somers, Kerlijne Van Nevel, Rozelien Nys en Noëlle Schepens.

In dankbare herinnering aan Wim Henderickx (1962-2022).

Foto en tekst Hendrik Elie Vanden Abeele

Totale Overgave – Wim Henderickx als rode draad

Het overlijden van Wim Henderickx – een schokkende gebeurtenis – doet de hele muziekwereld terugkijken op de raakvlakken die we met hem hadden. In ‘Totale Overgave’ van Louise Nelstrop en Pol Herrmann zie je Wim aan het werk: altijd die raakvlakken aftastend, altijd open voor nieuw en meer en anders. O, wat gaan we je rustgevende aanwezigheid missen, Wim. Je belichaamde wat in deze film zo uitvoerig beschreven wordt: de totale overgave, het ultieme engagement.

De kortheid van het leven

Net zoals de rest van de muziekwereld in Vlaanderen en ver daarbuiten zijn ook wij bij Psallentes geschokt door het nieuws dat vandaag componist Wim Henderickx is overleden. Ieder van ons had wel een of andere connectie met Wim, en ieder van ons kan het nog niet goed vatten dat hij er niet meer is. Wat is het leven kort – voor sommigen nog korter dan voor anderen.

Het laatste Psallentes-concert voor de Corona-stop was in Kortrijk, begin maart 2020. We werkten voor Festival van Vlaanderen met onze Messe de Tournai mee aan Wims avondvullende project ‘Colors’. En met Wim spraken we al af dat hij voor een nieuwe samenwerking van Psallentes met Het Collectief een compositie zou maken met de werktitel ‘The Ethereal Mind’. Nog maar recent waren ook wij gaan kijken en luisteren naar Wims grootse opera, met in de hoofdrol Lore Binon, een Psallentes-oudgediende.

Maar dat zijn maar materialiteiten. Dat hij iemand was die altijd goed gezind leek, iemand die je altijd open en eerlijk benaderde, die vol vuur en warmte zat, die onmetelijke energie had en enthousiasme aanstak: dát is wat we van hem, van jou, Wim, ons zullen herinneren.

Aan Wims gezin, zijn familie en vrienden, en aan iedereen die zijn warmte zal moeten missen: onze deelneming.

Noot: een eerdere versie van dit bericht had verkeerdelijk 2019 in plaats van 2020 als jaartal waarin het Kortrijks concert plaatsvond.

Haarlem ontving ons warm

Een ijskoud Haarlem? Geen probleem. De Psallentes-delegatie die er vandaag zondag 18 december 2022 een ‘stilteconcert’ verzorgde werd warm ontvangen. De Waalse Kerk was op haar best, en weet je wat: we brachten zelfs een Waalse zangeres mee! Dank aan ‘Stadsklooster Haarlem’ en aan Priska en Rob voor een puike organisatie en programmatie. Dank ook aan de vele aanwezigen, en aan de zangeressen van dienst Amélie Renglet, Lisa De Rijcke, Barbara Somers en Kerlijne Van Nevel.

Foto en tekst Hendrik Vanden Abeele

18•12•2022 Haarlem [NL] Stille Maan

Sfeervol ‘Stilteconcert’ in de Waalse kerk Haarlem op zondag 18 december 2022 om 16u.

“Op deze donkere decemberdag klinken in de Waalse kerk middeleeuwse gezangen; lofzangen op aarde en hogere sferen. Vier zangeressen van ensemble Psallentes zingen onder meer muziek van Hildegard van Bingen en Hadewych van Brabant. Een programma vol mystieke muziek, gelardeerd met haiku’s voorgedragen door Hendrik Vanden Abeele. Haiku’s in het teken van aarde, maan, verstilling en natuur.”

Meer informatie en tickets hier.

Blog at WordPress.com.

Up ↑