[NL] Musica Mediaevalis 7/40 – Gregoriaans: vormen

B-Gu Ms 15 fragment - Psallentes - Hendrik Vanden Abeele
A typical page from an antiphonale: there's a red P (psalm-incipit), a red A (antiphon), a red R (responsory) and a (smaller) red V (verse). B-Gu Ms 15, f118. More on this manuscript via www.antiphonaria.com

In aflevering 6 bespraken we al dat de christenen enkele typisch joodse liturgische gebruiken overnamen. We hebben het dan vooral over vormen van recitatie: het uitspreken of uitzingen van gebeden; het voorlezen van gewijde teksten, met name uit de bijbel; het reciteren van psalmen. Tweeduizend jaar lang al zijn dit de hoekstenen van de christelijke liturgie, de liturgie van een godsdienst die al bij al erg cerebraal is, misschien zelfs ronduit intellectueel, alleszins erg tekst-gebaseerd. Reciteren is dan ook de kern van alles. Een tekst wordt verstaanbaar voorgedragen, zodat iedereen op hetzelfde ritme liturgie kan vieren. Voor dat reciteren heb je een solist nodig, en solisten zullen vroeg of laat gaan ‘soleren’: ze willen laten zien dat ze het goed kunnen, of, minder negatief bekeken, ze willen graag met veel expressie aan de diepgang van de dienst bijdragen. Zo ontstaat een palet van mogelijkheden: van het individuele, stille of prevelende bidden, over het met vastberaden stem voorlezen, of het collectieve, overtuigde reciteren, tot het solistische uitzingen van gevoelens als vreugde, verdriet, hoop, vertrouwen. (Ook in deze aflevering laten we de verschillende muziekvormen van de mis buiten beschouwing, zie hiervoor aflevering 34.)

Deze verschillende registers zijn uitstekend vertegenwoordigd in de verschillende muzikale vormen die zich in de loop der eeuwen binnen de christelijke liturgie hebben ontwikkeld. Bekijken we dan maar meteen de basisstructuur van een gebedsdienst, laat ons de vespers nemen, zodat we de van de verschillende liturgische soorten muziek een beeld krijgen.

Continue reading “[NL] Musica Mediaevalis 7/40 – Gregoriaans: vormen”

Blog at WordPress.com.

Up ↑