27•09•12 Brussel [B] Jean-Pierre Deleuze’s Tota pulchra es, amica mea

tota pulchra es visuel Psallentes Jean-Pierre Deleuze

[NL] Jean-Pierre Deleuze’s Tota pulchra es, amica mea

De titel, Tota pulchra es, amica mea, verwijst naar de eerste antifoon van de Eerste Vespers voor het feest van Maria Tenhemelopneming, volgens het Antiphonarium ad usum Cameracensis eccelsiae (1235-1245) van de ‘bibliothèque municipale’ van Cambrai. Het eerste deel van het concert evoceert dit officie, waarbij verschillende fragmenten uitgewerkt zijn tot tijdeigen organum en discant, zoals het zich destijds, vaak geïmproviseerd, tot eenvoudige polyfonie liet ombouwen.

Centraal in het avondvullend werk staat een Magnificat voor zes mannenstemmen, orgel, cornet en electronica. Dit Magnificat, in een buitengewone muzikale zetting, grijpt polyfoon terug naar, en contrasteert met het oorspronkelijk gregoriaanse materiaal, de samenklanken van het mesotonische gestemde orgel en de cornetto (zink). Daarenboven spelen ook de door het “Centre Henri Pousseur” gesamplede klokkenklanken van de Kapellekerk Brussel een belangrijke rol.

Het laatste deel van het concert, als synthese èn als besluit, opent met de antifoon Nigra sum, sed formosa, afkomstig uit het Hooglied (1,5) – net zoals overigens Tota pulchra es, amica mea. Deze twee fragmenten uit het Hooglied vormen doorheen dit laatste deel een rode draad: tien recitanten spreken de tekst uit, eerst in het originele Hebreeuws, dan ook in het Grieks en Armeens. Om zich vervolgens via vele talen, zoals ze door allerlei gemeenschappen (in Brussel of andere meertalige samenlevingen) gesproken worden, te vermengen met de stemmen van Psallentes, de instrumenten en de spectrale klanken van de klokken, hiermee teruggrijpend naar het begin van het concert.

[FR] Tota pulchra es, amica mea, de Jean-Pierre Deleuze

Le titre, Tota pulchra es, amica mea, est tiré de la première antienne de l’office des Premières Vêpres de l’Assomption, selon l’Antiphonarium ad usum Cameracensis eccelsiae (1235-1245) de la bibliothèque municipale de Cambrai. La première partie du concert permet d’entendre cet office dont plusieurs fragments sont traités à la manière d’organa ou de déchants, afin d’évoquer les pratiques polyphoniques primitives, généralement improvisées.

Au centre de l’œuvre, un Magnificat, pour six voix d’hommes, orgue, cornet à bouquin et électronique se déploie, dans une mise en musique originale, recourant à des procédés d’écriture polyphonique contrastés et reliant à la fois le matériau grégorien, les sonorités de l’orgue mésotonique et des cornets, mais aussi, celles des cloches de l’Église de la Chapelle enregistrées et traitées par le « Centre Henry Pousseur ».

La dernière partie du concert, synthèse et conclusion à la fois, s’ouvre librement sur l’antienne Nigra sum, sed formosa, provenant du Cantique des Cantiques  (Cant 1,5), tout comme Tota pulchra es, amica mea. L’enchaînement est mis en évidence par la présence des voix de dix récitantes faisant entendre, chacune dans leur langue, ces deux fragments du Cantique des Cantiques. Après l’hébreu, langue originale du texte, le grec et l’arménien, le texte est récité dans de nombreuses langues, qui sont aujourd’hui parlées les différentes communautés qui constituent nos cités contemporaines. Les sons de ces voix parlées s’intégrent alors progressivement au voix de l’Ensemble Psallentes, des instruments, mais aussi des sonorités spectrales issues des cloches,

22•09•12 Sint-Truiden [B] Psallentes♀ @ Canto Aperto Festival

Zaterdag/Saturday 22 September 2012, Sint-Truiden Begijnhofkerk, 22h.

[NL] Het nieuwe festival voor gregoriaans presenteert op iets meer dan twee dagen een tiental evenementen op zes locaties in de stad. Op zaterdagavond om 22u is het de beurt aan de zangeressen van Psallentes. Zij scannen het manuscript NL-KB 70 E 4 op gezangen voor het oude officie van Corpus Christi – of Fête-Dieu. Warm aanbevolen.

[ENG] Ten events on six different locations in Sint-Truiden: the new chant festival Canto Aperto is born. Saturday night at ten, the singers of Psallentes will perform a scan of the NL-KB 70 E 4. The manuscript from Tongeren holds an old office for Corpus Christi – or Fête-Dieu as it is known in French. Listen!

Canto Aperto Festival

Sint-Truiden Canto Aperto Locaties Psallentes

 

08•09•12 Brugge [B] Psallentes♀ met Ignace Michiels, orgel

ignace-michiels with Psallentes at Kathedraalconcerten Brugge/Bruges, with Hendrik Vanden Abeele

Zaterdag/Saturday 8 September 2012 Brugge/Bruges Kathedraal/Cathedral 20h30

[NL] Psallentes concerteert alternatim met Ignace Michiels aan het orgel. Fragmenten uit het oude Luikse officie voor Corpus Christi uit een Tongers handschrift dat in Den Haag bewaard wordt. Sequensen voor Maria uit een handschrift dat in Gent gemaakt werd voor het Brugse Magdalenaklooster. Hartelijk welkom!

[ENG] Psallentes will perform alternatim with Ignace Michiels at the organ. Fragments from the old Liège Corpus-Christi-office, the so-called Fête-Dieu, taken from a Tongeren manuscript that is kept at the Royal Library, The Hague. Sequences for Maria from a manuscript made in Ghent for the Bruges Magdalen cloister. A warm welcome!

[ENG] Recitations and Reconsiderations [15/15] The chant performer as ‘bricoleur’

In this series of posts, an attempt was made at portraying aspects of a chant performer’s creative explorations, against a backlight of developments in the world of artistic research. Focusing on the creative potential of recitation (of texts) and reconsideration (of histories, theories, contexts), an image has emerged, inevitably incomplete, of the chant performer as something of an engineer and of a bricoleur. Lévi-Strauss (1962) describes how both the engineer and the bricoleur cross-examine their resources, and how both make a catalogue “of a previously determined set consisting of theoretical and practical knowledge, of technical means, which restrict the possible solutions.” (19) In the context of what has been outlined in the previous pages, Lévi-Strauss’s description of the bricoleur’s practice is particularly relevant:

Consider him at work and excited by his project. His first practical step is retrospective. He has to turn back to an aleady existent set made up of tools and materials, to consider or reconsider what it contains and, finally and above all, to engage in a sort of dialogue with it and, before choosing between them, to index the possible answers which the whole set can offer to his problem. He interrogates all the heterogeneous objects of which his treasury is composed to discover what each of them could “signify” and so contribute to the definition of a set which has yet to materialize but which will ultimately differ from the instrumental set only in the internal disposition of its parts. (18)

It could be argued that musician’s creativity, and even creativity in general, exists in a limited and limitless dialogue with oneself, with theoretical concepts and the artistic material. As a scientist and an artist, as an engineer and a bricoleur, as a creator and a destroyer, the performer-researcher chooses (not) between a vast array of (im)possibilities – and that in itself is a constraint, often to the point of extending the limits of existing forms of expression.

Hendrik Vanden Abeele

[ENG] Recitations and Reconsiderations [14/15] Saintly

Music for saints holds a special place in the repertoire of chant. In the first centuries of Christianity a cult of saints developed, and long before the invention of musical notation a considerable repertoire of music for saints had already been established. However, the bulk of that kind of music had yet to come, since in quite a lot of cases the composition of a mass or an office-cycle dedicated to the memory of a certain saint was delayed by some hundreds of years.

Throughout the liturgical year many saints are honoured in different ways. Some of them are simply commemorated, others have full cycles of chants dedicated to certain facts in (or after) their saintly life – this of course changing according to traditions at specific dioceses. Chants composed for these occasions usually have a close textual connection to one or more of the vitas describing the saint’s life, virtues, death etc. Zimmern (2007) has shown how these vitas give an insight into their political, social and cultural context, how they highlight the importance of  the cult of saints at all levels of society and how they demonstrate the value and versatility of hagiography as a means of storytelling.

As an example of this we can turn to the seventh-century ‘Belgian’ saint Lambertus (c.630-c.700). It was only two hundred years after the death of Lambertus (a bishop of Maastricht, murdered in dubious circumstances) that Etienne, bishop of Liège, composed an office for Lambertus. The texts for this cycle were based on a Vita that Etienne probably wrote himself (Auda 1923), in its turn based on an older, anonymous Vita. In a project called ‘Gesta Sancti Lamberti’, I have been revisiting the hagiologyst chant repertoire in general via the story of Lambertus – as a kind of case study. This was a logical step to take, for four reasons.

Continue reading “[ENG] Recitations and Reconsiderations [14/15] Saintly”

Psallentes 2013-2016

De Vlaamse regering heeft vandaag beslist dat Chant Group Psallentes ook in de periode 2013-2016 structureel ondersteund wordt, met een bijna verdriedubbeling van de middelen. Wij zijn daar uiteraard heel erg blij mee! We zullen meer dan ooit ons best doen om ons publiek krachtige en intense ervaringen aan te bieden, altijd vertrekkende vanuit laatmiddeleeuwse bronnen. Het gregoriaans of de monodie in het algemeen, maar ook alle aanverwante polyfonieën, ze zullen ons – zangers, zangeressen én publiek – tot steeds hogere sferen leiden. (Hier een smiley.)

Psallentes is te zien op de Dag Oude Muziek, op zondag 1 juli 2012 om 10u te Alden Biesen, met de première van het project CLOISTERED. Wij hopen van harte u daar te ontmoeten.

With the support of the government of Flanders

Llibre Vermell de Montserrat with Zefiro Torna and Psallentes: some pictures

April 2012 saw the première of a new production, a co-operation between the ensembles Zefiro Torna and Psallentes. We revisited the Llibre Vermell de Montserrat in an intimate setting, very unlike almost all other productions singing and playing from the fourteenth-century book of pilgrims. Here are six pictures of that event. The production is for sale: probably one of the most affordable live versions of the Llibre Vermell. 🙂

Photographs by Marc Samyn

Blog at WordPress.com.

Up ↑