Hendrik Vanden Abeele @ Alamire Foundation

[NL] Psallentes is blij te kunnen melden dat artistiek directeur Hendrik Vanden Abeele sinds kort onderzoeker en stafmedewerker is geworden bij Alamire Foundation – het internationaal gerenommeerde onderzoekscentrum voor de studie van de muziek in de Lage Landen. Hendrik zal er bij Alamire Foundation onder meer op toezien dat het gregoriaans dat nu nog opgesloten zit in vele vergeten erfgoedbronnen, bestudeerd wordt en uitgevoerd wordt. Boeiend!

Hendrik Vanden Abeele @ Alamire Foundation

 

[ENG] Psallentes is glad to announce that its artistic director Hendrik Vanden Abeele has been appointed as researcher and staff member of the Alamire Foundation – the international research centre for the study of music in the Low Countries. Hendrik will try and take care to help study and perform plainchant, as hidden in often forgotten manuscripts. Exciting!

Hendrik Vanden Abeele @ Alamire Foundation

 

 

One day, Psallentes plainchant will resound during Sunday Assembly’s congregations

Sunday Assembly on Psallentes site, Guardian article

The Guardian, 14 september 2013, Esther Addley:

It started, as a number of the world’s great religions have done, with a small group of friends and a persuasive idea: why should atheists miss out on all the good things churches have to offer? What would happen if they set up a “godless congregation” that met to celebrate life, with no hope of the hereafter?

Eight months after their first meeting in a deconsecrated church in north London, the founders of the Sunday Assembly have their answer: on Sunday they will announce the formation of satellite congregations in more than 20 cities across Britain and the world, the first wave of an expansion that they believe could see 40 atheist churches springing up by the year and as many as 1,000 worldwide within a decade.

From Glasgow, Leeds, Bristol and Dublin, to New York, San Diego and Vancouver, to Perth, Melbourne and Sydney, groups of non-believers will be getting together to form their own monthly Sunday Assemblies, with the movement’s founders – the standup comedians Sanderson Jones and Pippa Evans  – visiting the fledgling congregations in what they are calling, only partly in jest, a “global missionary tour”.

Though he always suspected he was not the only one to regret that his lack of faith excluded him from a church-style community, Jones admits to being a little bewildered by the speed and scale at which his idea has caught on. “When I had the idea for this, I always thought if it was something I would like to go to in London then it was something other people would like to go to in other places.

“The one thing that we didn’t take into account was the power of the internet, and I think even more than that, the fact that there is obviously a latent need for this kind of thing. People have always congregated around things that they believe in. I think people are going to look back at the fact that it didn’t happen as the oddity, not this part.”

Satellite assemblies will agree to the central charter of Jones and Evans’s original gathering – which still meets monthly in central London – and Jones expects them, initially at least, to stick to a similar format, in which a “host” leads several hundred congregants through songs, moments of contemplation and a sermon-like (but secular) talk.

“If we do it in London and there are 400 people who come, that’s brilliant, but if we find a way to help hundreds of people to set one up then we can have a bigger impact than we could ever dream of,” says Jones. Their vision, he says, is “a godless gathering in every town, city or village that wants one”.

Stuart Balkham is one of a small group of Brighton unbelievers who next weekend will hold their inaugural assembly – the theme is beginnings – in a disused church in Hove.

He and his partner went to the London gathering where, he says, “there was just something that clicked”. Part of the appeal was the style of non-worship: “It’s unashamedly copying a familiar Church of England format, so it’s part of the collective consciousness.”

Balkham says he has envied churches the sense of community they can offer, and thinks atheists can learn from the social good that many churches do. “It’s naive to deny that there’s a lot of good that comes out of organised religion, and I think helping in the community is another thing that Sunday Assemblies should be aspiring to unashamedly copy.” (End of quote)

Read the full article here (The Guardian).

Touring the Netherlands March/April 2012 (part 3 Bloemendaal & ‘s Hertogenbosch)

The Tenebrae-tour of the Netherlands has been concluded with two concerts (saturday and sunday) in Bloemendaal (that’s to the left of Amsterdam) and ‘s Hertogenbosch. We have been happy with two very contrasting as well as intimate and abundantly historical settings. A cosy, seventeenth-century Protestant church, and a former synagogue. Wonderful!

[NL] Musica Mediaevalis 10/40 – Liturgisch drama

Ludus Danielis start on Psallentes site, text Hendrik Vanden Abeele

De term ‘liturgisch drama’ is van 19de-eeuwse origine en is helaas niet helemaal toepasselijk op het fenomeen dat er mee bedoeld wordt. Enerzijds klinkt dat woordje ‘drama’ zo dramatisch – maar goed, er wordt mee aangegeven dat er een soort toneeltje wordt opgevoerd – en anderzijds is er met de term een essentiëler probleem, namelijk dat die toneelstukjes hooguit para-liturgisch zijn, niet liturgisch. Deze toevoegingen aan het alreeds bestaande repertoire (jawel, het liturgisch drama is een trope) hebben nooit een onderdeel uitgemaakt van de officiële ceremonieën, ze zijn dus nooit echt ‘liturgie’ geweest, in de meest concrete zin van het woord. De liturgische drama’s bestonden dus naast (‘para’) datgene wat aan liturgie gevierd werd. Maar, het gaat hier wel degelijk om expliciet christelijke thema’s, gezongen in het Latijn, vermoedelijk door de (lagere) clerus, en ze kwamen altijd op een of andere manier uit de officiële liturgie voort. En bovendien, zoals dat gaat met terminologie, het begrip ‘liturgisch drama’ is inmiddels zo ver doorgedrongen in ons gespecialiseerd taalgebruik, dat we ook gewoon kunnen afspreken wat we onder die term precies verstaan.

Het best kunnen we aangeven wat het liturgisch drama is, door er een voorbeeld van te geven. Verreweg de beroemdste van alle liturgische drama’s, is de zogenaamde Quem quaeritis, ook wel bekend als de Visitatio sepulchri. Het verhaal is eenvoudig en bekend: Jezus is net opgestaan, en de drie nietsvermoedende Maria’s zijn op weg naar het graf (vandaar ‘visitatio sepulchri’). Ze hebben balsem gekocht, want ze willen Jezus’ lichaam verzorgen. Bij het graf aangekomen wacht hen het ontstellende nieuws dat Jezus niet meer in het graf is. Een engel vraagt hen wie ze zoeken (vandaar ‘quem queritis’) en deelt hen mee wat er met Jezus gebeurd is. Continue reading “[NL] Musica Mediaevalis 10/40 – Liturgisch drama”

It’s number two, but it’s the third. Lambertus CD available now!

Psallentes is proud to present the latest addition to the Plainchant Pro Series (label Le Bricoleur). It’s number two in the series, but since number three was already available some months ago, this is the third cd in the series. The cd has run a bit late, but here he (she?) is! Highly recommended. Buy through your local shop, or via Le Bricoleur.

Lambertus LBCD/02 Psallentes, Hendrik Vanden Abeele

Touring the Netherlands March 2012 (part 2 Utrecht, Maastricht & Amsterdam)

We have continued our Tenebrae-tour of the Netherlands with performances at Utrecht, Maastricht and Amsterdam. Each of the venues being very different again, the challenge remains to adapt to the circumstances in order to give late medieval chant the proper vocal setting. We have concluded the first series of five concerts at Muziekgebouw ‘t IJ in Amsterdam, simply the best concert hall we have ever seen… Next week: Bloemendaal & Den Bosch – but more on that later. Cheers!

24•03•2012 Hendrik Vanden Abeele op Radio L1 Cultuurcafé

Stem zaterdag 24 maart af op de Nederlands-Limburgse zender L1: Hendrik Vanden Abeele is er live te gast in het programma Cultuurcafé vanuit Grand Café ‘t Gouvernement in het Limburgs Museum, Keulsepoort 5 in Venlo. Presentatie Frans Pollux en Tom Doesborg. Hendrik praat er over de Nederlandse concerttour van Psallentes, over het onderzoek dat hij verricht naar de uitvoeringspraktijk van laat-middeleeuws gregoriaans, en over zijn project Antiphonary Walk-through.

Cultuurcafé

[NL] Musica Mediaevalis 9/40 – Over tropen en sequensen

]De Agnus-trope Ave Maria in een cantorale uit Girona, ca. 1400. [Barcelona, Biblioteca Catalunya, E-Bc 911, f166v]

Hmm, de titel van deze bijdrage is enigszins misleidend. Het is namelijk zo dat elke sequens op een of andere manier een trope is. Dus ‘over tropen’ zou hebben kunnen volstaan. Anderzijds, omdat van alle tropen de sequensen de beroemdste zijn en het meeste voorkwamen in de Middeleeuwse muziek, en ook omdat volgens bepaalde theoretici de sequensen niet zomaar als tropen mogen behandeld worden, daarom mag de gebrekkige titel toch blijven staan.

Een trope is, kort gezegd, een toevoeging aan wat al bestond. We laten even alle taalkundige connotaties achterwege (ook in de taalkunde kent men de ‘trope’, maar die stijlfiguur is nauwelijks verwant met de muzikale trope) en concentreren ons onmiddellijk op de verschillende vormen waarin een trope zich in de Middeleeuwse muziek laat zien. Theoretici hebben keer op keer geprobeerd helderheid te scheppen in de wereld van de trope, maar het blijft toch een moeilijke zaak. Laat het ons bij de essentie houden. Dus: een trope is een toevoeging aan wat al bestond. Stel je hebt een melodietje, en je voegt aan dat melodietje een extra melisme toe, een extra melodie, om het wat rijker te maken. Dat is een trope. Ander voorbeeld: je hebt een lange melisme, en op de noten van die melisme (die normaal op één klinker zou gezongen worden) schrijf je een tekst, met laat ons zeggen één lettergreep per noot. Dat is een trope. Of nog: je hebt een introitus, een intredezang, bijvoorbeeld de Puer natus van de dagmis van Kerstmis, en je besluit die introitus met een nieuwe tekst en een nieuwe melodie in te leiden, op die manier toevoegend aan de luister van de dag. Dat is een trope.

Met de voorbeelden in de vorige alinea zijn de drie vormen van tropes aangegeven: een extra melodie, een extra tekst, of een extra tekst en melodie. Wanneer, zoals in het tweede geval, tekst toegevoegd wordt aan een bestaande melodie, wordt het al eens prosula of prosa genoemd, soms ook verba of versus. Wanneer, zoals in het derde geval, extra muziek (tekst en melodie) wordt toegevoegd, dan noemen we het gewoon trope, of ook wel laudes, of (helaas ook) versus.

Al in het midden van de negende eeuw (bij het concilie van Meaux in 848) begonnen kerkelijke overheden te klagen over het uitdijende gebruik van tropen. Het leidde te veel de aandacht af van het gekende repertoire. Nochtans valt wel op Continue reading “[NL] Musica Mediaevalis 9/40 – Over tropen en sequensen”

[NL] Musica Mediaevalis 8/40 – Hildegard von Bingen

][Dendermonde, Sint-Pieters & Paulusabdij, Ms. Cod. 9, f168] Hildegard Ursula PsallentesHildegard von Bingen is een buitenbeentje. Over deze krachtige en prachtige vrouw weten we niet alles wat we zouden willen weten, en dat is erg jammer, maar misschien heeft net dat er toe bijgedragen dat zij tot op vandaag een bijzondere, mythische, ja heilige status inneemt te midden van alle Middeleeuwse figuren. (Hoewel in de loop van de eeuwen verschillende pogingen tot canonisatie ondernomen werden, is Hildegard nooit heilig verklaard.) Ze leefde in de elfde eeuw, tussen 1098 en 1179, werd voor haar tijd dus erg oud, en stond al tijdens haar leven bekend als abdis, kloosterstichtster, schrijfster, componiste, raadgeefster, diplomate.

Het is niet nodig hier dieper op haar leven in te gaan – er is over Hildegard ontzettend veel literatuur te vinden. Hoewel haar leven zich al vanaf de prilste leeftijd honderd procent op de christelijke kerk en het geloven toespitste, moet ze een vrouw geweest zijn met een uitzonderlijke kennis van de wereld, van de natuur, en van mensen.

Hildegard schreef teksten over haar visioenen, ze had inzichten over allerlei aspecten van de natuur en de geneeskunde, ze schreef theologische teksten, maar ook heiligenlevens en commentaren op onder meer de regel van Benedictus. Bovenal is ze ons bekend om haar liederen, gebundeld onder de welluidende titel Symphonia Harmoniae Caelestium Revelationum (Symfonie van de Harmonie van de Hemelse Revelaties). Deze bundel is ons overgeleverd in twee versies. Er is een manuscript uit Wiesbaden (Landesbibliothek, Handschrift 2, beter bekend onder de roepnaam ‘Riesenbergcodex’ of ook ‘Riesenkodex’) en er is een manuscript uit Dendermonde (Sint-Pieters & Paulusabdij, Codex 9, soms ook wel de ‘Dendermonde codex’). Aan de Dendermonde codex hangt het verhaal vast van de monniken van de abdij van Villers in het huidige Waals-Brabant, die in een brief Hildegard bedanken voor het hen toesturen van haar muziek. Dit betekent echter niet dat het handschrift ook dat van Hildegard zelf is. Dat is zelfs erg onwaarschijnlijk. In elk geval is het met zekerheid dit manuscript dat later in Dendermonde terecht kwam. De twee boeken, die uit Wiesbaden en die uit Dendermonde, hebben ongeveer dezelfde inhoud. Er zijn gezangen: Continue reading “[NL] Musica Mediaevalis 8/40 – Hildegard von Bingen”

Tenebrae-tour Belgium & The Netherlands

17•03•12 Diest [B] 21•03•12 ‘s Heerenberg [NL] 22•03•12 Rotterdam [NL] 23•03•12 Utrecht [NL] 24•03•12 Maastricht [NL] 25•03•12 Amsterdam [NL] 31•03•12 Bloemendaal [NL] 01•04•12 Den Bosch [NL]

All your enemies open their mouths
wide against you;
they scoff and gnash their teeth
and say, “We have swallowed her up.
This is the day we have waited for;
we have lived to see it.”

Tenebrae Psallentes artwork Hilde Vertommen
Artwork by Hilde Vertommen for Psallentes' Tenebrae

Blog at WordPress.com.

Up ↑