Stemronde

Psallentes Universiteit Antwerpen Sanc van Minnen Hadewijch

Vanavond waren we met ‘Sanc van Minnen’ te gast te Antwerpen, in het voormalige klooster van de Grauwzusters, nu een onderdeel van de Universiteit Antwerpen. We hadden maar één stemronde nodig om te besluiten dat dit waarschijnlijk een van de mooiste unversitaire sites van Vlaanderen is. En het publiek was ook mooi. En de zangeressen waren ook mooi, met van links naar rechts: Elisabeth Colson, Helen Cassano, Marina Smolders, Veerle Van Roosbroeck, Barbara Somers en Lisa De Rijcke. Wie het vanavond gemist heeft (en dat waren er niet veel, want het zat flink vol), die mag herkansen volgende donderdag te Gent.

Hendrik Vanden Abeele, (technisch gezien) 13 mei 2017

Last Call 12&18•05•2017 Antwerpen & Gent [B] Sanc van minnen

Die minne es al met ondermeer Psallentes

Last call for passengers to ‘Sanc van Minnen’ op vrijdag 12 mei 2017 te Antwerpen, en op donderdag 18 mei 2017 te Gent.

Psallentes legt zich in ‘Sanc van minnen’ toe op een repertoire van Latijnse sequensen en Nederlandse liederen uit de late middeleeuwen. In elk van de zes delen van het programma staat een lied van de Brabantse mystica Hadewijch centraal.

De liederen van Hadewijch worden aangevuld met uit Vlaamse en Nederlandse begijnhoven afkomstige gregoriaanse hymnen, responsoria en sequensen; met de slothymne uit Hildegard von Bingens Ordo virtutum; met vroege meerstemmige muziek uit de Codex Calixtinus; met een tweestemmig lied uit de traditie van de Moderne Devotie; en met werk van Suster Bertken.

Psallentes baseert zich voor de melodieën van vijf Hadewijch-liederen in dit programma hoofdzakelijk op het speurwerk van wijlen Louis Grijp (Hadewijch, Liederen, uitgegeven door Veerle Fraeters & Frank Willaert, Groningen, Historische Uitgeverij, 2009). Voor het zesde lied, het Ay, al es nu die winter cout, maakte Hendrik Vanden Abeele een nieuwe melodie.

Streepjes Psallentes op Canadese televisie

Alexa on Salzinnes

Zowel curator Judy Dietz, professor Jennifer Bain als ikzelf werden te Halifax door Alexa MacLean vrij uitgebreid ge-interviewd over de tentoonstelling die zopas is geopend. Hoe ze er dan in slaagt om met al dat materiaal, en vanuit een verhaal dat behoorlijk complex en gespecialiseerd is, toch een filmpje van slechts twee minuten te maken, daar neem ik mijn hoed voor af. Het lijkt oppervlakkig, de fragmentjes die ze uit de interviews nam zijn extreem kort, en toch: de essentie is er. Well done, Alexa.

Hendrik Vanden Abeele, Halifax, 7 mei 2017

Geopend staat netjes

Salzinnes Antiphonal Psallentes Halifax

Donderdagavond 4 mei 2017 is in de Art Gallery of Nova Scotia te Halifax, Canada, de tentoonstelling opengegaan die de (figuurlijke) spotlights zet op het zogenaamde ‘Salzinnes Antiphonal’. Dat is een zestiende-eeuws antifonarium (een boek dat gezangen voor het officie bevat) afkomstig uit Salzinnes bij Namen. Er was grote belangstelling: iedereen wou wel eens naar een boek kijken dat stukken ouder is dan Canada zelf. Het Alamire Digital Lab heeft vorige maand hoge-resolutie-foto’s genomen van het hele manuscript (ze zijn via IDEMdatabase.org te bekijken), en op de tentoonstelling weerklinkt onophoudelijk het gregoriaans van Psallentes. En dat zes maanden lang. De suppoosten en technici zeggen nu al dat ze het allemaal helemaal van buiten kennen — en dat ze het zalig vinden.

Hendrik Vanden Abeele, Halifax, 4 mei 2017

Centuries of Silence @ AGNS Halifax

Salzinnes Antiphonal Halifax Psallentes

Opening May 5 2017 at the Art Gallery of Nova Scotia, in Halifax, Canada: the exhibition ‘Centuries of Silence: the Discovery of the Salzinnes Antiphonal’.

Commissioned in 1554-1555 by Prioress Dame Julienne de Glymes, the Salzinnes Antiphonal originated from the Cistercian abbey of Salzinnes near Namur, in present-day Belgium. The manuscript (240 folios) contains sung portions of the Divine Office, including antiphons, responsories and hymns.

Painted in a bright palette in gouache on vellum, the manuscript features full-page illuminations, historiated initials and decorated borders. Of particular significance are the depictions of nuns living in the abbey in the mid-sixteenth century and identified by their names, some with their coats-of-arms.

The Antiphonal was likely acquired in the 1840s or 1850s in France and brought to Nova Scotia by Bishop William Walsh, the first Archbishop of the Archdiocese of Halifax. It was donated to the Patrick Power Library, Saint Mary’s University, in 1975. Tucked away in Special Collections, the unidentified manuscript was discovered in 1998 by art historian Judith Dietz. Since then, the Antiphonal has been the subject of research and several multi-disciplinary projects, including the 2017 exhibition ‘Centuries of Silence: The Discovery of the Salzinnes Antiphonal’, held at the Art Gallery of Nova Scotia and curated by Judith Dietz.

Psallentes is present at this exhibition through our recording of music for St. Roch and St. Hubert. Also, from May 5 on, our new album Salzinnes Saints will be available at the gallery shop.

Image credit: Judith Dietz.

Het Leuven Chansonnier

Bart Demuyt Chansonnier Huis van de Polyfonie Alamire Foundation Psallentes site Hendrik Vanden Abeele

Vandaag 27 april 2017 kwam Bart Demuyt, directeur van de Alamire Foundation, op De Afspraak (Vlaamse televisie) uitleggen wat er zo belangwekkend is aan de vondst van een vijftiende-eeuws chansonnier. Tot hiertoe waren er maar vijf bekend, wereldwijd. Het zesde heet nu ‘Het Leuven Chansonnier’. Bekijk het fragment uit De Afspraak hier (link werkt mogelijk niet eeuwig).

Het chansonnier is meteen ook door het Alamire Digital Lab gedigitaliseerd, en te bekijken op de IDEM database voor oude muziek.

De Alamire Foundation is een internationaal centrum voor de muziek in de Lage Landen. Het onderzoekscentrum is deels gevestigd in het Huis van de Polyfonie, op de site van Abdij van Park in Heverlee. Psallentes is er ‘ensemble in residentie’, en ondergetekende werkt er als post-doctoraal onderzoeker en staflid.

Foto onder: de Leuvense burgemeester Louis Tobback onderzoekt het Leuven chansonnier, onder begeleiding van Bart Demuyt (foto Alamire Foundation).

Louis_Tobback_Bart_Demuyt_Leuven_Chansonnier_(c)Alamire_Foundation 2

Hendrik Vanden Abeele, 27 april 2017

 

06•06•2017 Halifax [CAN] Lecture/Workshop

Salzinnes Saints Psallentes

Dr. Hendrik Elie Vanden Abeele: ‘The Salzinnes Antiphonal: the Musician’s Perspective’. Saturday 6 May 2017, Art Gallery of Nova Scotia, Halifax, Canada.

Hendrik Vanden Abeele, artistic director of the Belgian chant group Psallentes, talks about performance practice aspects of the Salzinnes Antiphonal. At first glance, a plainchant score may look quite simple and straightforward. But today’s chant singer considering a performance practice for late medieval chant is faced with many challenges. These include questions concerning language and vocal techniques, such as the possible pronunciations of Latin, or use of voice and pitch; issues such as rhythm, metre, tempo and phrasing; contextual considerations such as the composition of the ensemble, the place and time of performance; and repertoire matters, such as the transmission of the old repertoire and the making of new repertoire, the use of simple polyphony, and the interaction of chant and polyphony.

The many challenges and obstacles faced may turn into opportunities, where the performer will have to fill in the blanks with his or her own ideas, colours and textures. He/she may even be tempted to draw outside the lines, countering any practical or historical constraints in a creative way.

The lecture offers a present-day mapping of our relationship with plainchant performance practices, trying to make sense of its contradictions. The lecture will be lavishly illustrated, with the audience being invited to sing along.

Encrypted

Psallentes te Ronse

Fijn dagje doorgebracht te Ronse, alwaar we in — zoals de Ronsenaars het beweren, en ze zitten er zeker niet naast — een van de mooiste cryptes van Europa hebben geconcerteerd. We waren er te gast op het De Rore-festival, want de Ronsenaars zijn niet alleen trots op hun crypte, maar ook op een van hun meest beroemde stadsgenoten: Cypriaan De Rore. Ter gelegenheid van het festival hebben we onze bestaande collectie ‘Triptycha’ uitgebreid met twee nieuwe drieluiken, met muziek van De Rore. Volgend jaar komen we (waarschijnlijk/hopelijk/graag) terug!

Zangeressen van dienst waren, van links naar rechts op de foto: Veerle Van Roosbroeck, Lisa De Rijcke, Marina Smolders, Lieselot De Wilde, Elisabeth Colson en Marion Kreike. Warm was het er niet, in die crypte.

12&18•05•2017 Antwerpen & Gent [B] Sanc van minnen

Die minne es al met ondermeer Psallentes

Naar aanleiding van de wereldcreatie van de multimediale opera Revelations van de componist Wim Henderickx, gebaseerd op het werk van Hadewijch, hebben een aantal organisaties de handen in elkaar geslagen om het werk van deze dertiende-eeuwse mystica onder de aandacht te brengen en een Hadewijchfestival onder de titel ‘Die minne es al’ te organiseren. Het volledige programma vind je op de website van de Literaire Canon.

Psallentes is op dit Hadewijch-festival aanwezig op vrijdag 12 mei 2017 te Antwerpen, en op donderdag 18 mei 2017 te Gent, met het speciaal voor deze gelegenheid samengestelde programma ‘Sanc van minnen’.

Psallentes legt zich in ‘Sanc van minnen’ toe op een repertoire van Latijnse sequensen en Middelnederlandse liederen uit de late middeleeuwen. In elk van de zes delen van het programma staat een lied van de Brabantse mystica Hadewijch centraal. Zij dichtte rond 1250 geestelijke minneliederen. Soms deed ze dat op melodieën die ze aan gregoriaanse sequensen of hymnen ontleende — met tot gevolg dat in haar Middelnederlandse tekst soms Latijnse woordjes opduiken. In andere gevallen had ze trouvère-deuntjes in het hoofd toen ze haar rijmschema’s vastlegde.

Voor een goed begrip van de Hadewijch-liederen in dit programma is het nodig even stil te staan bij het woord dat er het meest in voorkomt: de minne. Hadewijch vond dat het haar taak was de haar toevertrouwde religieuze vrouwen tot de ware minne te brengen. De taal en de beelden die ze in haar gedichten gebruikt doen sterk denken aan de hoofse liefdeslyriek van de trouvères – haar illustere tijdgenoten. Maar waar het bij de trouvères toch altijd nog over een menselijke vorm van (meestal onbeantwoorde) liefde of verliefdheid gaat, is Hadewijch met iets heel anders bezig: zij wil de liefde ervaren als een plaats waar de mens God ontmoet. Vanuit de totale overgave in liefde aan de medemens en aan God wordt geestelijke volmaaktheid bereikt. Met God kan dan mogelijk een mystieke eenheid ontstaan. Echt volmaakt zal die eenheid bij leven echter nooit worden – de eeuwige deelname eraan wordt pas na de dood bereikt.

De liederen van Hadewijch worden aangevuld met uit Vlaamse en Nederlandse begijnhoven afkomstige gregoriaanse hymnen, responsoria en sequensen; met de slothymne uit Hildegard von Bingens Ordo virtutum; met vroege meerstemmige muziek uit de Codex Calixtinus; met een tweestemmig lied uit de traditie van de Moderne Devotie; en met werk van Suster Bertken. Psallentes baseert zich voor de melodieën van vijf Hadewijch-liederen in dit programma hoofdzakelijk op het speurwerk van wijlen Louis Grijp (Hadewijch, Liederen, uitgegeven door Veerle Fraeters & Frank Willaert, Groningen, Historische Uitgeverij, 2009). Voor het lied Ay, al es nu die winter cout maakte Hendrik Vanden Abeele een nieuwe melodie.

Hendrik Vanden Abeele, met dank aan Frank Willaert

23•04•2017 Ronse [B] Triptycha [continued]

Triptycha Psallentes De Rore 2017

Psallentes startte een tijd geleden met een langlopend project onder de noemer ‘Triptycha’ — drieluiken. Aanleiding was de vraag wat die engelen toch zouden zingen, op het Lam Gods van Van Ecyk. Omdat er redenen zijn om aan te nemen dat ze zowel gregoriaans als polyfonie zingen, bouwde Psallentes met vooral die twee elementen een reeks muzikale drieluiken, waarvan de eerste negen inmiddels verschenen op de cd Triptycha. Van in den beginne was het ook de bedoeling dit Drieluiken-systeem uit te breiden naar andere thema’s en andere periodes van de muziekgeschiedenis. Ter gelegenheid van het De Rore Festival in Ronse presenteren we nu twee nieuwe Triptycha rond de figuur van Cipriano De Rore, met muziek uit zijn beroemde mis Praeter rerum seriem (Triptychon #10), en een driestemmig Regina caeli (Triptychon #11). Zoals vrijwel alle componisten uit die tijd kunnen we zonder overdrijven stellen dat ook hij een bewondering had voor Josquin Desprez, en zich door hem liet beïnvloeden — de mis Praeter rerum seriem is overigens gebaseerd op een motet van Josquin. Daarom weerklinken in dit programma ook drie Triptycha rond Josquin (Triptycha #1, #4 en #9). Daarnaast kon natuurlijk ook Adriaan Willaert niet ontbreken (Triptychon #7). Willaert werd door De Rore opgevolgd als kapelmeester in Venetië.

Zondag 23 april 2017 om 16u in de Sint- Hermescrypte, Sint-Hermesstraat, te Ronse. Tickets via cultuur@ronse.be – 055 23 28 01.

Met de stemmen van Elisabeth Colson, Lisa De Rijcke, Lieselot De Wilde, Marion Kreike, Marina Smolders & Veerle Van Roosbroeck.

Lamentaties in Naarden [NL]

Psallentes Jerusalem Jerusalem Naarden 2017

Het uiterst aardige en sterk versterkte vestingstadje Naarden zal nooit meer hetzelfde zijn, nu we er met acht zangeressen van Psallentes op Goede Vrijdag en op Stille Zaterdag ochtendlijk ons programma ‘Jerusalem Jerusalem’ zongen. Bij de Goede Week horen lamentaties: de klaagzangen van Jeremias over de destijdse teloorgang van Jeruzalem — als stad, maar ook als samenleving. We deden dit in opdracht van de Nederlandse Bachvereniging, die niet veel meer dan een uur later in dezelfde ‘Grote Kerk’ te Naarden hun Matthäus-Passion lieten horen. Wie naar onze lamentaties kwam, kon zich meteen de juiste mindset vormen om ook de rest van de dag diep te laten inwerken.

Psallentes Naarden 2017

“Een sfeervol, zuiver, stil en eenvoudig gebeuren, vrijwel zonder beweging – maar niet onbewogen. Monotoon maar gedreven. Heel af en toe een streep virtuositeit (wanneer in een responsorium de melismes opflakkeren) en aan het eind van elke nocturne een deel van Josquin’s Miserere mei, Deus. Aan de luisteraar dan om de beleving van deze gebeurtenis in te vullen. Als het de verstilling teweeg kan brengen die wij voor ogen hebben, graag. Maar wil je er anders mee omgaan, net zo graag.” (Hendrik Vanden Abeele in de toelichting bij het programma.)

Psallentes Naarden De Meisjes

Zangeressen van dienst waren Veerle Van Roosbroeck, Amélie Renglet, Lisa De Rijcke, Sarah Abrams, Lieselot De Wilde, Barbara Somers, Elisabeth Colson en Marion Kreike.

[PRESS] Hildegard @ Het Nieuwsblad

Versie 2

All goeie dingen gaan in drie, toch? Vandaag bereikte ons ten derde ook een recensie van ‘Hours of Hildegard — First Hour’ uit Het Nieuwsblad, waarin Mirek Cerny schrijft: “de vijf vrouwenstemmen klinken bijzonder homogeen en ze vertolken de antifonen en responsoria heel precies”. Verderop ook nog: “Ze worden versterkt door de sensuele stem van de Oostenrijkse Michaela Riener…”.

[PRESS] Hildegard @ Opusklassiek

Aart van der Wal recensie Hildegard Psallentes

Uitgebreide bespreking van onze ‘Hours of Hildegard — First Hour’ op Opusklassiek, alwaar Aart van der Wal ondermeer vindt dat “Psallentes excelleert in deze trage, brede en meditatieve lezing van Hildegards oeuvre” en dat “de pure en devote vrouwenstemmen gehuld [zijn] in een vlekkeloze, bijna hemelse schoonheid in een fraai ruimtelijke opname…” Zo hoor je het weer eens van een ander!

 

[PRESS] Hildegard @ Musicalifeiten

Hildegard Musicalifeiten Psallentes

Onze ‘Hours of Hildegard — First Hour’ is dezer dagen goed in de pers (zie ook andere berichten). Op Musicalifeiten schrijft Jan de Kruijf: “[De zangeressen van Psallentes] zingen puur en sober, met ingehouden devotie en zonder blijken van geëxalteerdheid en bewijzen Hildegard zo een grote dienst. De verwachtingen rond het vervolg zijn hoog gespannen.”

14&15•04•2017 Naarden [NL] Jerusalem Jerusalem

Psallentes Jerusalem Naarden 2017

De liturgie voor de Goede Week is zeer rijk en divers, en heeft in de loop van de muziekgeschiedenis tot polyfone zettingen geleid die in ons collectieve geheugen gegrift staan. Maar het begon allemaal met de eenvoudige monofonie van het gregoriaans. In ‘Jerusalem Jerusalem’ laat Psallentes enkele pareltjes horen uit dat eenstemmige repertoire, zoals antifonen met psalmverzen, en lamentaties met hun responsoria.

Met name de lamentaties, misschien nog beter bekend als de klaagliederen van Jeremia, dringen diep door. Met sobere maar doeltreffende recitatie-formules wordt de val van Jeruzalem betreurd, waarbij die soberheid ons snel naar de kern van de zaak brengt: dit gaat ook over het lijden en sterven van Jezus Christus.

De drie fragmenten uit de klaagliederen, zoals liturgisch voorzien voor de eerste nocturne van de metten op Goede Vrijdag, worden hier niet alleen evocatief gepresenteerd binnen hun oorspronkelijke context, maar worden ook drievoudig becommentarieerd door de drie delen van de boetepsalm Miserere mei, Deus. Uit de vele polyfone zettingen van die psalm koos Psallentes voor die van Josquin Desprez, uitgepuurd tot een versie voor gelijke stemmen.

Zo ontstaan drie erg gelijkaardige taferelen, getekend in heldere lijnen en ingekleurd met zachte tinten. En zo helpt Psallentes te doen wat Jeremia ons aanbeveelt: ‘Jeruzalem, Jeruzalem, kom tot inkeer…’.

Vrijdag 14 april 2017 te Naarden, Grote Kerk, 9u30 (‘s morgens)

Zaterdag 15 april 2017 te Naarden, Grote Kerk, 9u30 (‘s morgens)

Tickets hier.

Naarden? ‘Naarden is een van de best bewaarde vestingsteden in Europa en vooral beroemd om zijn unieke stervorm.’

Met Barbara Somers, Elisabeth Colson, Lisa De Rijcke, Marion Kreike, Amélie Renglet, Lieselot De Wilde, Veerle Van Roosbroeck en Sarah Abrams.

Tekst en foto: Hendrik Vanden Abeele, 8 april 2017

[CD] Salzinnes Saints op komst

Salzinnes Saints Psallentes

Blij te melden dat ons nieuw album Salzinnes Saints inmiddels opgenomen en gemonteerd is, en op dit eigenste moment te Londen tot cd’tjes geperst wordt. Vanaf begin mei beschikbaar in de museumshop van de Art Gallery of Nova Scotia in Halifax, en hier bij ons in de winkels te koop vanaf 11 augustus 2017 — netjes op tijd voor Laus Polyphoniae te Antwerpen, alwaar we dit programma presenteren. Nog even geduld dus, maar geduld wordt altijd beloond, is het niet? Wie niet kan wachten zal in de tussentijd nog minstens één ander nieuw cd’tje van ons kunnen aanschaffen, maar daarover later meer!

Met dank aan Kris Thielemans voor de alweer prachtige vormgeving, en aan Ann Kelders voor vertalingen en tekstredactie.

 

Klara Live 6 april 2017

Klara Live

Deze avond kun je op Klara luisteren naar de live-opname van ons concert in het Concertgebouw Brugge (februari), met het programma ‘The Road of Excess leads to the Palace of Wisdom’— muziek van Hildegard von Bingen en Galina Oestvolskaya, in samenwerking met Het Collectief. Het zien spelen en zingen is wellicht onvervangbaar, maar die 82 minuten kun je vanavond dus alvast auditief innemen. Succes!

Blog at WordPress.com.

Up ↑