April 2012 saw the première of a new production, a co-operation between the ensembles Zefiro Torna and Psallentes. We revisited the Llibre Vermell de Montserrat in an intimate setting, very unlike almost all other productions singing and playing from the fourteenth-century book of pilgrims. Here are six pictures of that event. The production is for sale: probably one of the most affordable live versions of the Llibre Vermell. 
Photographs by Marc Samyn
14 APRIL 2012 GETIJDENDAG LEIDSE KOORBOEKEN
Leiden | Pieterskerk
TOEGANG GRATIS
Een zestiende eeuwse zaterdag in de Leidse Pieterskerk nagespeeld en -gezongen. Een gratis cultureel dagje uit voor het hele gezin.
Zeven keer per dag, 365 dagen per jaar, zongen de zangers van het Zevengetijden College van de Pieterskerk in Leiden de getijden (korte diensten met zang), volgens het eeuwenoude kloostermodel. Het eerste getijde, de metten, was al om half zes ’s ochtends! Het laatste, de completen, om een uur of half negen ’s avonds. Elke dag klonk er ingetogen gregoriaans en fantastische meerstemmige muziek in die enorme en prachtige kerk, gezongen door een tiental zangers.
Beleef mee hoe de zaterdag van een koorzanger uit de Leidse Pieterskerk er uitzag in de zestiende eeuw. Dwaal door die prachtige kerk, woon de zeven getijden bij.
Het Egidius Kwartet & College zingt polyfonie, Psallentes (uit Vlaanderen) zingt gregoriaans. Ook het beroemde orgel wordt bespeeld. U mag bij de repetities zijn, en u krijgt het een en ander uitgelegd.Voor elk getijde klinken alle klokken en carillons van de stad. De Egidius zangers zingen in hun prachtige rode toga’s. Psallentes zingt een heuse grafgang na.
Er is een Leidse Koorboeken wandeling door de kerk en door de stad, waarbij ook het Regionaal Archief en Museum De Lakenhal worden aangedaan, waar de oorspronkelijke boeken liggen. Er is een kleine tentoonstelling en een Leidse Koorboeken-shop met cd’s, boeken en (nieuw!) Egidius Edities bladmuziek van hun Leidse Koorboek ontdekkingen.
Een zuster uit het klooster Koningsoord komt vertellen wat het leven met de getijden anno nu inhoudt.
’s Middags is er een kinderprogramma, waarin kinderen (tot 12 jaar) een mooi heiligenverhaal horen, een lied aangeleerd krijgen door een van de Egidius zangers en aansluitend in verklede optocht met alle zangers mee mogen lopen en zingen in het middag-getijde (u kunt uw kind aanmelden om mee te doen via management@egidiuskwartet.nl)
Uiteraard wordt er de hele dag voor de inwendige mens gezorgd, in renaissance stijl: met bier, wijn en een varken aan het spit.
HET LEIDSE KOORBOEKEN CONCERT ZELF – waarin dit jaar een prachtig REQUIEM centraal staat – vindt plaats op
VRIJDAG 18 MEI 2012
ook in de Pieterskerk
kaarten verkrijgbaar via
www.leidsekoorboeken.nl
![[Dendermonde, Sint-Pieters & Paulusabdij, Ms. Cod. 9, f168] Hildegard Ursula Psallentes](http://psallentes.files.wordpress.com/2012/03/08_m40_vox-sanguinis-1.jpg "[Dendermonde, Sint-Pieters & Paulusabdij, Ms. Cod. 9, f168] Hildegard Ursula Psallentes")
Fragment from the officie for Saint Ursula by Hildegard von Bingen, in the so-called Dendermonde Codex. [Dendermonde, Sint-Pieters & Paulusabdij, Ms. Cod. 9, f168
Het is niet nodig hier dieper op haar leven in te gaan – er is over Hildegard ontzettend veel literatuur te vinden. Hoewel haar leven zich al vanaf de prilste leeftijd honderd procent op de christelijke kerk en het geloven toespitste, moet ze een vrouw geweest zijn met een uitzonderlijke kennis van de wereld, van de natuur, en van mensen.
Hildegard schreef teksten over haar visioenen, ze had inzichten over allerlei aspecten van de natuur en de geneeskunde, ze schreef theologische teksten, maar ook heiligenlevens en commentaren op onder meer de regel van Benedictus. Bovenal is ze ons bekend om haar liederen, gebundeld onder de welluidende titel Symphonia Harmoniae Caelestium Revelationum (Symfonie van de Harmonie van de Hemelse Revelaties). Deze bundel is ons overgeleverd in twee versies. Er is een manuscript uit Wiesbaden (Landesbibliothek, Handschrift 2, beter bekend onder de roepnaam ‘Riesenbergcodex’ of ook ‘Riesenkodex’) en er is een manuscript uit Dendermonde (Sint-Pieters & Paulusabdij, Codex 9, soms ook wel de ‘Dendermonde codex’). Aan de Dendermonde codex hangt het verhaal vast van de monniken van de abdij van Villers in het huidige Waals-Brabant, die in een brief Hildegard bedanken voor het hen toesturen van haar muziek. Dit betekent echter niet dat het handschrift ook dat van Hildegard zelf is. Dat is zelfs erg onwaarschijnlijk. In elk geval is het met zekerheid dit manuscript dat later in Dendermonde terecht kwam. De twee boeken, die uit Wiesbaden en die uit Dendermonde, hebben ongeveer dezelfde inhoud. Er zijn gezangen:
17•03•12 Diest [B] 21•03•12 ‘s Heerenberg [NL] 22•03•12 Rotterdam [NL] 23•03•12 Utrecht [NL] 24•03•12 Maastricht [NL] 25•03•12 Amsterdam [NL] 31•03•12 Bloemendaal [NL] 01•04•12 Den Bosch [NL]
All your enemies open their mouths
wide against you;
they scoff and gnash their teeth
and say, “We have swallowed her up.
This is the day we have waited for;
we have lived to see it.”
Artwork by Hilde Vertommen for Psallentes' Tenebrae
Zondag/sunday 1 april 2012 Den Bosch, De Toonzaal, 20u30
FERIA QUINTA IN CŒNA DOMINI
A/. Zelus domus tuæ
Ps. 68: Salvum me fac, Deus
A/. Avertantur retrorsum
Ps. 69: Deus in adiutorium
A/. Deus meus eripe me
Ps. 70: In te Domine speravi
Lectio I. Incipit Lamentatio Ieremiæ Prophetæ. Aleph. Quomodo sedet sola…
R/. In monte Oliveti
Lectio II. (Idem) Vau. Et egressus est…
R/. Tristis est anima mea
An antiphon for the Lambertus vespers, and a famous piece of music in Liège. With the voices of Conor Biggs, Peter Maus, Philippe Souvagie, Govaart Haché, Adriaan De Koster, Paul Schils, Sander Le Roy, Pieter Coene and Hendrik Vanden Abeele (artistic direction).
The antiphon is part of the office for Lambertus, as made by Etienne de Liège.
The manuscript used is Utrecht, Universiteitsbibliotheek, Ms. 406. The antiphon is on folio 171r and 171v.
Forthcoming album ‘Lambertus’ Le Bricoleur LBCD/02 (March 2012)
Visit
www.le-bricoleur.com
Fribourg, Couvent des Cordeliers, M2, f99r, the responsory Caligaverunt - manuscript used for the Psallentes Tenebrae production - image via http://www.e-codices.unifr.ch
Zaterdag/saturday 31 maart/march Bloemendaal, dorpskerk, 16u
In het Franciscanenklooster van Fribourg/Freiburg in Zwitserland wordt een antiphonale (een boek met gezangen voor het officie) bewaard dat mogelijk, of zelfs zeer waarschijnlijk, daar ter plekke gemaakt werd aan het eind van de dertiende eeuw. Het klooster werd gesticht in 1254, op een ogenblik dat de nog zeer jonge orde (gesticht in 1209 door Franciscus zelf) in volle expansie was. Er wordt geschat dat de orde van de Franciscanen tegen het eind van de dertiende eeuw 35.000 leden telde. Het manuscript is zeker na 1260 gemaakt, omdat er bepaalde teksten gebruikt worden die in dat jaar op het Generaal Kapittel van de orde werden vastgelegd. Het is zeker Franciscaans, gezien de aanwezigheid van officies (verzamelingen van gezangen voor bebaalde gebedsdiensten) voor onder meer Franciscus van Assisië en Antonius van Padua. Het manuscript is relatief sober – het is dan ook vroeg-Franciscaans – en de noten op vier lijntjes zijn snelle kwadraatneumen: licht tot sterk naar rechts hellende vierkante noten, met elkaar verbonden naar gelang hun positie binnen de lettergreep of het woord. Dit manuscript is vooral opvallend vanwege het voorkomen van een voor de lezing van de lamentaties uitgeschreven melodie. Die melodie wijkt overigens niet erg af van wat vandaag in de doorsnee boeken van gregoriaans te vinden is. In het gregoriaans is zevenhonderd jaar niets.
Meer nog dan een evocatie van een eeuwenoude christelijke traditie, wil Psallentes met dit concert uitzoomen naar het steeds doordraaiende rad van de seizoenen – in dit geval dan de breuklijn tussen het donker van de winter en de wedergeboorte van het lentelicht.
Aan dat licht zelf komen we in ‘Tenebrae’ niet toe: gaandeweg worden één voor één een reeks kaarsen gedoofd. Een heel sfeervol, zuiver, stil en eenvoudig gebeuren, vrijwel zonder beweging – maar niet onbewogen.
Zondag/sunday 25 maart/march Amsterdam, Muziekgebouw aan ‘t IJ, 14u15
Theoloog Marius van Leeuwen zal praten over vroomheid en angst in de Middeleeuwen
De ‘donkere metten’ die in de christelijke liturgie altijd plaatsvinden tijdens de Goede Week bezingen de droefenis om de laatste dagen van Jezus. Het zijn onder meer klaagliederen van de profeet Jeremia, intens en a capella vertolkt door Psallentes. De eminente theoloog Marius van Leeuwen vertelt ons als onderdeel van het concert over de duistere kant van de periode voor Pasen; de vroomheid en angsten van de Middeleeuwse mens tegenover het lijden en sterven van Christus.
Met klaagliederen en zogenaamde antifonen en responsoria uit een laatmiddeleeuws Franciscaans antifonarium uit Fribourg laat Psallentes de tijd van de Goede Week herleven. In feite staat de breuklijn tussen het donker van de winter en de wedergeboorte van het lentelicht centraal in dit concert. Aan dat licht zelf komen we in Tenebrae echter niet toe: aan het eind van het concert is de hele zaal in duisternis gehuld. Een intense en verstilde belevenis.
I.s.m. Organisatie Oude Muziek
Buy Tickets
Fribourg, Couvent des Cordeliers, M2, f102r, badly damaged page with fragments of the Tenebrae-office - manuscript used for the Psallentes Tenebrae production - image via http://www.e-codices.unifr.ch
Donderdag/thursday 22 maart/march 2012 Rotterdam, Laurenskerk, 20u30
“Psallentes is een bijzonder gezelschap voor oude muziek. Zij richten zich op de rijke gregoriaanse kerkmuziektraditie, zoals die vooral bloeide in Middeleeuwen en Renaissance. Met de bestudering van talloze nationale en regionale handschriften geeft Psallentes steeds weer een nieuwe kijk op het gregoriaans, versterkt door hun fijnzinnige uitvoering ervan. In dit concert nemen zij u mee naar de laatste duistere nachten van de lijdenstijd, vlak voor Pasen. Het zijn de uren van de ‘tenebrae’, de sombere mystieke gezangen die klinken in de nacht van Witte Donderdag, Goede Vrijdag en Paaszaterdag. Zij zingen deze schitterende antifonen, psalmen, responsoria en lamentaties uit Vlaamse antifonaria van de late Middeleeuwen. Het past prachtig in de middeleeuwse omgeving van de Laurenskerk. Psallentes neemt u mee naar de sfeer van de middeleeuwse kerken en kathedralen van waaruit deze passiegezangen in het duister opstegen. “
Toegang: €29,- / 27,- (Rotterdampas/65+) / 20,- (CJP/Collegekaart/Vrienden van LK)/ 18,- (t/m 16 jaar). Kaartverkoop viawww.oudemuziek.nl en de kassa van de Laurenskerk. Ook via De Doelen (www.dedoelen.nl of 010 217 17 17). Koffie en thee inclusief.
Laurenskerk Rotterdam (Photo credit: Alphast)
Fribourg, Couvent des Cordeliers, M2, f99r, the responsory In monte oliveti - manuscript used for the Psallentes Tenebrae production - image via http://www.e-codices.unifr.ch
Woensdag/wednesday 21 maart /march 2012 Kasteel Huis Bergh, ‘s Heerenveen, Nederland, 20u
In dit concert neemt Psallentes u mee naar de laatste duistere nachten van de lijdenstijd, vlak voor Pasen. Het zijn de uren van de ‘tenebrae’, de sombere mystieke gezangen die klinken in de nacht van Witte Donderdag, Goede Vrijdag en Paaszaterdag. Psallentes zingt deze schitterende antifonen, psalmen, responsoria en lamentaties uit een Franciscaans antifonarium van de late twaalfde en begin dertiende eeuw. Het past prachtig in de historische sfeer op Huis Bergh.
“Met de bestudering van talloze nationale en regionale handschriften geeft Psallentes steeds weer een nieuwe kijk op het gregoriaans, versterkt door hun fijnzinnige uitvoering ervan.”
Psallentes wordt gevormd door Hendrik Vanden Abeele, Govaart Haché, Paul Schils, Philippe Souvagie, Pieter Coene en Sander Le Roy
Kaarten kunt u bestellen bij Huis Bergh
Tel. 0314-661281 of info@huisbergh.nl
Entree: € 21,00 / Vrienden van Huis Bergh/Oude Muziek € 18,00
*) Organisatie Oude Muziek: www.oudemuziek.nl
Chant group Psallentes performs Zelus domus, an antiphon for the Tenebrae matins. With the voices of Peter Maus, Philippe Souvagie, Govaart Haché, Adriaan De Koster, Paul Schils, Sander Le Roy, Pieter Coene and Hendrik Vanden Abeele (artistic direction).
The manuscript used is a late thirteenth- or early fourteenth-century Franciscan Antiphoner. Fribourg, Bibliothèque des Cordeliers, 2. The antiphon is on folio 98v. The whole of the manuscript is online: http://www.e-codices.unifr.ch. Check it out!
Forthcoming album ‘Tenebrae’ Le Bricoleur LBCD/04 (March 2012)
www.le-bricoleur.com
[NL] Kwadratuur publiceerde zopas een bespreking van de Psallentes cd URSULA11. Een fragmentje:
Parallel met deze melodische verfijning ontwikkelt de muziek zich ook op andere terreinen, waarbij systematisch grenzen overschreden worden. De reciterende passages die met de melodieën afwisselen in de antifonen worden in de daaropvolgende responsoria echte nieuwe lijnen en geleidelijk aan zoeken de stemmen meer de hoogte op. Kleine ritmische accenten zorgen verder dat monotonie geen kans krijgt: zo vloeiend als de ene antifoon gezongen wordt, zo nadrukkelijk, aandringend en puntig is de dictie in de andere.
Lees de volledige bespreking op kwadratuur.be
De cd is te koop in je cd-winkel, of via Le Bricoleur
Hildegard von Bingen - Image via Wikipedia
Hallo,
Met trots kondigen we je de geboorte aan van onze nieuwe site. We hopen dat je een fijne tijd beleeft op deze site. “Please subscribe”!
De site werd gemaakt met het WordPress.com Basic Maths thema.
Psallentes
Hi,
We are glad to announce the birth of our new site. We hope you enjoy the time you spend here, and we hope to see you back soon. Please subscribe.
The site has been constructed with the WordPress.com Basic Maths Theme
Chant group Psallentes
With a new site coming up very soon, we say goodbye to the old school black and red site that we have used since 2009. That site was made to our instructions at the design bureau apple-n in Antwerp, with thanks to Dirk Rodts.
The concept was based on the notion that ‘black is beautiful’, and that a combination of black and red is not only stylish but could also point towards the majuscules appearing throughout manuscripts that we have been using to sing from.
But now, only two and a half years on, we have decided that we should move away from a more static site towards a more dynamic and personalised blog-style site. To accomplish that goal, we have opted for wordpress.
